از شاهنامه تا نامه به شاهان

از ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﺗﺎ ﻧﺎﻣﮫ ﺑﮫ ﺷﺎھﺎن ﻧﺎدر ﺳﻌﯾدی

ﻣوﺿوع ﺑﺣث ﻣن "از ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﺗﺎ ﻧﺎﻣﮫ ﺑﮫ ﺷﺎھﺎن" اﺳت. ﻣﻧظور ﻣن از ﻧﺎﻣﮫ ﺑﮫ ﺷﺎھﺎن ﻧوﺷﺗﮫ ھﺎی ﭘﯾﺎﻣﺑر اﯾراﻧﯽ ﺑﮭﺎ ﷲ ء ﺧطﺎب ﺑﮫ ﭘﺎدﺷﺎھﺎن و زﻣﺎﻣداران ﺟﮭﺎن اﺳت ﮐﮫ دﻗﯾﻘﺎ" ﺻ د و ﭘﻧﺟﺎه ﺳﺎل ﭘﯾش ﻧوﺷﺗﮫ ﺷده اﺳت. ﻣراد ﻣن از اﯾن ﺑﺣث اﯾﻧﺳﺗ ﺗداوم و ارﺗﺑﺎط ﻧزدﯾﮏ ﻣ ﯾﺎن ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻓردوﺳﯽ و ﭘﯾﺎم ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﮫ ﺷﺎھﺎن را ﺑر ر ﺳﯽ ﻧﻣﺎﯾم. اﺑﺗدا در ﺑﺎره ﻓﻠﺳﻔﮫ ﺳﯾﺎﺳﯽ ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻓردوﺳﯽ ﺳﺧن ﺧواھم ﮔﻔت و آﻧﮕﺎه ﻓﻠﺳﻔﮫ ﺳﯾﺎﺳﯽ ﺑﮭﺎءﷲ را ﺑررﺳﯽ ﻣﯽ ﮐﻧﯾم. ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻓردوﺳﯽ ﻣﻘدﻣﮫ : ﺷﺎﯾد ﺑﺗوان ﮔﻔت ﮐﮫ ﺻرﻓﻧظر از ﮐﺗﺎﺑﮭﺎی دﯾﻧﯾﺷﺎن، در ﻣﯾﺎن اﯾراﻧﯾﺎن ھﯾﭻ ﮐﺗﺎﺑﯽ ھرﮔز ﺑﮫ ﻣﺣﺑوﺑﯾت و ﺗﺎﺛﯾر ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻓردوﺳﯽ ﻧﺑوده اﺳت. ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻧﮫ ﺗﻧﮭﺎ از ﻧظر ادﺑﯽ و ﺷﻌری از ﺑزرﮔﺗرﯾن ﺷﺎھﮑﺎرھﺎی اد ب ﻓﺎرﺳﯽ اﺳت در زﻧده ﮐردن و ﭘﺎﺳدا ری زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ ﻧ ﯾز ﻧﻘش ﺑ ﯾﻣﺎﻧﻧدی ﺑﺎزی ﮐرده اﺳت. ﺑﻌﻼوه ﻧﻘش اﺟﺗﻣﺎﻋﯽ و ﺗﺎرﯾﺧﯽ ﺷﺎھﻣﻧ ﺎﻣﮫ ﻣﻧﺣﺻر ﺑﻔ رد اﺳت ﺑﮫ اﯾن ﻣﻌﻧﺎ ﮐﮫ ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ھوﯾت اﯾراﻧﯽ را ﺑﮕوﻧﮫ ای ﺑﯽ ﻧظﯾر اﺣﯾﺎ ﮐرد و ﻣﺑﻧﺎی اﺳﺗﻘﻼل اﯾران را ﺑﻧﺎ ﻧﮭﺎد. ﺑدﯾن ﺗرﺗﯾب ﮐﮫ ﭘس از ﺣﻣﻠﮫ اﻋراب ﺑﮫ اﯾران و از ﻣﯾﺎن ﺑردن اﺳﺗﻘﻼل ﺳﯾﺎﺳﯽ اﯾران، اﻋراب ﮐو ﺷﯾدﻧد ﮐﮫ ﮐﮫ اﯾراﻧﯾﺎن ھوﯾت ﺧود را از دﺳت داده و ﺧود را ﻗوﻣﯽ ﮐﮭﺗر و ﻓﺎﻗد ﻓرھﻧﮓ و ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺷﻣﺎر آ ورﻧد. در اﺑﺗدا ﺧﻠﻔﺎی اﻣوی ﮐوﺷﯾدﻧد ﮐﮫ ﺑﺎ ﻧظرﯾﺎﻧﯽ ﻧژادﭘرﺳﺗﺎﻧﮫ اﯾراﻧﯽ را ﻋﺟم و ﻋﺟم را ذاﺗﺎً ﮐﮭﺗر از ﻋرب ﺑﺷﻣﺎرﻧد. اﻣﺎ اﯾن اﻧدﯾﺷﮫ ﭘﯾروز ﻧﺷد. در ﻧﺗﯾﺟﮫ ﺷﮑل ﻣﮭﻣﺗر ﺗﺣﻘﯾر اﯾراﻧﯾﺎن ﺷﮑﻠﯽ ﻓﻘﮭﯽ ﺑﺧود ﮔرﻓت ﯾﻌﻧﯽ آﻧﮑﮫ ﺗﺎرﯾﺦ و ﻓرھﻧﮓ اﯾران ﭘﯾش از اﺳ ﻼم ﺻرﻓﺎً ﺑﻌﻧوان ﻋﺻر ﺟﺎھﻠﯾت و ﻧﺎداﻧﯽ ﺗﺻوﯾر ﺷد و آﺋﯾن زرﺗﺷت آﺋﯾن آﺗش ﭘرﺳﺗﯽ و ﺑت ﭘرﺳﺗﯽ ﻗﻠﻣداد ﮔردﯾد و در ﻧﺗﯾﺟﮫ ھﻣﮫ ﻣظﺎھر ﻓرھﻧﮓ و ﺗﺎرﯾﺦ اﯾرا ن ﻣﻧﻔﯽ و ﻣطرود ﺷد. ﮔﻔﺗﮫ ھﺎی ﻏ ز اﻟﯽ در ﮐﯾﻣﯾﺎی ﺳﻌﺎدت در ﺑﺎره ﻧوروز ﮐﮫ آﻧرا آﺗش ﭘرﺳﺗﯽ و ﺑت ﭘرﺳﺗﯽ ﮐﺎﻓران داﻧﺳﺗﮫ و از ﻣﺳﻠﻣﺎن اﯾراﻧﯽ ﻣﯽ ﺧواھد ﮐﮫ ﻧوروز را روزه ﺑﮕﯾرﻧد ﺗﺎ آﻧﮑﮫ اﻣﮑﺎن ﺟﺷن و ﻣﮭﻣﺎﻧﯽ و ﺷﺎدی در ﻧوروز را از ﻣﯾﺎن ﺑردارﻧد و ﻧوروز ﺑﮑﻠﯽ ﻓراﻣوش ﺷود ﻧﻣوﻧﮫ اﯾن ﺗﻔﮑر ﻓﻘﮭﯽ در اﯾران ﭘس از اﺳﻼم اﺳت. اﻣﺎ اﯾراﻧﯾﺎن ﺑﺎ اﯾن ﻧظرﯾﮫ اﺳﺗﻌﻣﺎری ﺟﻧﮕﯾدﻧد. از ﻧظر ﻓرھﻧﮓ و ھوﯾت ، اﯾراﻧﯾﺎ ن ﮐوﺷﯾدﻧد ﮐﮫ ﺗﺎرﯾﺦ و اﺳطوره ھﺎی ﭘﯾش از اﯾران را ﺣﻔظ ﮐﻧﻧ د و آن را ﭘﺎﺳداری ﮐﻧﻧد. اﻣﺎ ﺑزرﮔ ﺗرﯾن و ﻣوﻓﻘﺗرﯾن اﯾن اﻗدام ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﻓردوﺳﯽ اﺳت زﯾرا ﮐﮫ اﯾن اﺛر در ﻣﯾﺎن ھﻣﮫ اﻗﺷﺎر اﯾراﻧﯽ ﻣﺣﺑوب ﺷد و در ﺗﺎر و ﭘود اﯾراﻧﯾﺎن رﺳوخ ﮐرد. ﻓردوﺳﯽ ﻧﮫ ﺑﺎ ﺗﺣﻘﯾر ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺎ اﺣﺗر ام ﺑﮫ آن ﺗﺎرﯾﺦ و ﻓرھﻧﮓ ﻣﯽ ﻧﮕرد. او اﯾراﻧﯾﺎن را ﻧﮫ آﺗش ﭘرﺳت ﺑﻠﮑﮫ ﺧداﭘرﺳت ﻣﯽ داﻧد و ﻣﯽ ﮔوﯾد: ﭼو ﺧﺳرو ﺑد آب ﻣژه رخ ﺑﺷﺳت ﺑر اﻓﺷﺎﻧد دﯾﻧﺎر ﺑر زﻧد و اﺳت ﺑﮫ ﯾﮏ ھﻔﺗﮫ ﺑر ﭘﯾش ﯾزدان ﺑدﻧد ﻣﭘﻧدار ﮐﺎﺗش ﭘرﺳﺗﺎن ﺑدﻧد ﮐﮫ آﺗش ﺑدان ﮔﺎه ﻣﺣراب ﺑود ﭘرﺳﺗﻧده را دﯾده ﭘر آب ﺑود ﺑﺧش ﻧﺧﺳت: ﻧظرﯾﮫ ﺳﯾﺎﺳﯽ ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ در ﻣورد ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﺳﺧﻧﺎن ﺿد و ﻧﻘﯾض و ﻧﺎدرﺳ ت ﺑﺳﯾﺎر زده ﺷده اﺳت. ﺑﺳﯾﺎری ﺷﺎھﻧ ﺎﻣﮫ را ﺑﻌﻧوان ﻧظرﯾﮫ ای ﻧژادﭘرﺳﺗﺎﻧﮫ ﮐﮫ ﻗوﻣﯽ را ذاﺗﺎً ﮐﮭﺗر و ﭘﻠﯾد و اھرﯾﻣﻧﯽ ﻣﯽ ﯾﺎﺑد ﺗﻌرﯾف ﮐرده اﻧد. ﮔﺎھﯽ اﯾن ﻗوم ﭘﻠﯾد ﻋرﺑﮭﺎ ﻣﯽ ﺷوﻧد ﮐﮫ اول ﺑﺎ ﺣﻣﻠﮫ ﺿﺣﺎک ﺗﺎزی ﺑﮫ اﯾران ﺑﺎﻋث ﺗﺑﺎھﯽ اﯾران ﺷدﻧد و ﺳراﻧﺟﺎم ﺑﺎ ﺣﻣﻠﮫ اﻋراب ﻣﺳﻠﻣﺎن ﺑﮫ اﯾران ﺑﮫ ﻧ ﺎﺑودی اﯾران ﻣﻧﺟر ﺷدﻧد. ﮔﺎھﯽ اﯾن ﻗوم ﭘﻠﯾد ﺗرﮐﺎن ھﺳﺗﻧد ﭼرا ﮐﮫ در ﺳرﺗﺎﺳر ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ رﻗﯾب اﺻﻠﯽ اﯾران ﺗوران اﺳت و ﺗوراﻧﯾﺎن ﺑﮫ ﻏﻠط ﺗرک ﻗﻠﻣداد ﻣﯽ ﺷوﻧد. اﻣﺎ ھﻣﮫ اﯾن ﻧظرﯾﺎت ﺑﺎﻟﮑل ﻧﺎدرﺳت ھﺳﺗﻧد ﭼرا ﮐﮫ اﮔر ﺷﺎھﻧﺎﻣﮫ ﯾﮏ ﭘﯾﻐﺎم داﺷﺗﮫ ﺑﺎﺷد آن ﭘﯾﻐﺎم ﻧﻔﯽ ﻧژادﭘرﺳﺗﯽ اﺳت. ﺑﻌﻧوان ﻣﺛﺎل از ﻣﮭﻣﺗر ﯾن دﻻﺋل ﺗﺄﮐﯾد ﻓردوﺳﯽ ﺑر داﺳﺗﺎن ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﮫ زال و روداﺑﮫ ھﻣﯾن اﺳت ﮐﮫ ﻧﺷﺎن دھد ﮐﮫ روداﺑﮫ

ﮑﮫ

Made with FlippingBook Annual report