از باز سازی نصرت به بازسازی جهان

دوﻣﯿﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ اﯾﻦ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت در واﻗﻊ ﺗﺤﻘﻖ ﺑﺸﺎرت و رؤ زﯾﺒﺎی اﺷﻌﯿﺎی ﻧﺒﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ از ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻤﺸﯿﺮ و ﻧﯿﺰه ﺑﮫ ﮔﺎوآھﻦ و داس، ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ اﺑﺰارﺟﻨﮓ و ﮐﺸﺘﺎر ﺑﮫ اﺑﺰار ﺻﻠﺢ و ﮐﺸﺎو رزی ﺳﺨﻦ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ. ﯾﻌﻨﯽ زﻣﺎن آﺧﺮ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ در آن زﻣﯿﻦ ﺑﮫ آﯾﻨﮫ آﺳﻤﺎن و ﻣﻠﮑﻮت ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد و ھﻤﭽﻨﺎﻧﮑﮫ اﺷﻌﯿﺎ ﻣﯽ ﮐﻮﯾﺪ: ﻣﻠﺘﮭﺎ ﺑﺮ ﻣﻠﺘﮭﺎ ﺷﻤﺸﯿﺮ ﻧﺨﻮاھﻨﺪ ﮐﺸﯿﺪ و دﯾﮕﺮ ﺑﺮای ﺟﻨﮓ آﻣﻮزش ﻧﺨﻮاھﻨﺪ ﯾﺎﻓﺖ. )اﺷﻌﯿﺎ 2:4 (. در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ھﻤﯿﻦ روﯾﺎی اﺷﻌﯿﺎ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ اﯾﻦ ﺗﻌﻠﯿﻢ د ر ﻣﯽ آﯾﺪ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ "ﺳﻼح" را ﺑﮫ "اﺻﻼح" ﻣﺒﺪل ﮐﺮد. ﺑﮫ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﮫ دو ﺑﯿﺎن اﯾﺸﺎن اﺷﺎره ﻣﯽ ﺷﻮد : اھﻞ ﺑﮭﺎء ﻣﻦ ﻏﯿﺮ ﺳﺘﺮ و ﺣﺠﺎب آﻧﭽﮫ را ﮐﮫ ﺳﺒﺐ اﺗﻔﺎق و اﺗﺤﺎد ﻋﺒﺎد اﺳﺖ و ھﻤﭽﻨﯿﻦ ﻋﻠﺖ ﻋﻤﺎر ﺑﻼد، اﻣﺎم وﺟﻮه اﻣﺮا و ﻋﻠﻤﺎ ء ذﮐﺮ ﻧ ﻤ ﻮده اﻧﺪ ﺑﺎﻣﯿﺪ آﻧﮑﮫ اﺛﺮ ﻓﺴﺎد و ﻧﺰاع را از ارض ﺑﺮدارﻧﺪ و ﺳﻼح را ﺑﮫ اﺻﻼح ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . )ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ ﻣﺤﻔﻈﮫ 39:156 ( ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺠﻠﺲ ﺑﺰرﮔﯽ ﺗﺮﺗﯿﺐ دھﻨﺪ و ﺣﻀﺮات ﻣﻠﻮک وﯾﺎ وزرا در آن ﻣﺠﻠﺲ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮﻧﺪ و ﺣﮑﻢ اﺗﺤﺎد و اﺗﻔﺎق را ﺟﺎری ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ و از ﺳﻼح ﺑﮫ اﺻﻼح ﺗﻮﺟﮫ ﮐﻨﻨﺪ. )ﻟﻮح ﺷﯿﺦ ص. 23( ﺳﻮﻣﯿﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ ﭘﯿﻮ ﻧﺪ ﺻﻤﯿﻤﯽ ﻣﯿﺎن ﺑﺎزﺳﺎ زی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت و ھﻤﮫ دﯾﮕﺮ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ و ﻧﻮآورﯾﮭﺎی ﻓﺮھﻨﮕﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﮫ ﺑﺘﺪرﯾﺞ در ﻧﻮﺷﺘﮫ ھﺎی ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ اﯾﺮاﻧﯽ ﺟﻠﻮه ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺨﻮﺑﯽ اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ را اﺛﺒﺎت ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﮫ ﺗﻤﺎﻣﯽ اﻧﺪﯾ ﺸﮫ و ﭘﯿﺎم اﯾﺸﺎن ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ ﺧﻮدﺟﻮش از اﺻﻮل روﺣﺎﻧﯽ ا ﯾﺸﺎﻧ ﺴﺖ و ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ ﺟﮭﺖ اﺳﺖ ﮐﮫ دارای اﯾﻨﭽﻨﯿﻦ ھﻤﺎھﻨﮕﯽ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺣﯿﺮت اﻧﮕﯿﺰ اﺳﺖ. ﺑﮫ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، ﺗﻤﺎﻣﯽ اﺻﻮﻟﯽ ﮐﮫ ﺑﺘﺪرﯾﺞ در طﻮل ﭼﮭﻞ ﺳﺎل در آﺛﺎر اﯾﺸﺎن آﺷﮑﺎر ﻣﯽ ﮔﺮدد ھﻤﮕﯽ از ھﻤﺎن اﺑﺘ ﺪا در اوﻟﯿﻦ ﺗﺠﺮﺑﮫ وﺣﯽ اﯾﺸﺎن ﻣﻨﺪﻣ ﺞ و ﻣﻨﺪرج اﺳﺖ. اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ درﺳﺖ ﻋﮑﺲ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﻣ ﺘﺪاول ﻣﯿﺎن اﯾﺮاﻧﯿﺎن روﺷﻨﻔﮑﺮ ﻧﯿﻤﮫ دوم ﻗﺮن ﻧﻮزدھﻢ ﻣﯿﻼ دی اﺳﺖ ﮐﮫ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدی اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺷﺎن ﻣﻌﺠﻮﻧﯽ ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ از اﻓﮑﺎر ﺗﻘﻠﯿﺪی و اﻗﺘﺒﺎﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ اﺳﺎﺳﺎً ﻣﺤﺼﻮل ﺟﻤﻊ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﻣﯿﺎن دو ﻧﻮع ﺗﻘﻠﯿﺪ اﺳﺖ ﯾﮑﯽ ﺗﻘﻠﯿﺪی ﺳﻄﺤﯽ از ﺑﺮﺧﯽ اﻓﮑﺎر ﻣﺸﮭﻮر ﻏﺮﺑﯽ و دﯾﮕﺮ ﺗﻘﻠﯿﺪی ﻧﺎھﻤﺎھﻨﮓ از آراء ﺳﻨﺘﯽ اﺳﻼﻣﯽ. ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﮫ اﻧﺪﯾﺸﮫ

ﯾﺎی

ی

ی

3

ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻧﮫ ﺷﺮﻗﯽ و ﻧ ﮫ ﻏﺮﺑﯽ اﺳﺖ ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ ﻣﻨﺴﺠﻢ از ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ و روﺣﺎﻧﯽ اﯾﺸﺎن از ھﺴﺘﯽ اﺳﺖ. ﻧﺘﯿﺠﮫ اﯾﻦ اﻣﺮ اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ اﮔﺮ ﭼﮫ ﻧﻮآورﯾﮭﺎی ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در ﻣﻮاردی ﺑﺎ ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻔﺎھﯿﻢ ﺷﺮﻗﯽ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻠﻮک و اﻧﻘﻄﺎع، و ﯾﺎ ﺑﻌﻀﯽ ﻣﻔﺎھﯿﻢ ﻏﺮﺑﯽ، ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﯾﺎ ﺟﺪاﯾﯽ دﯾﻦ از ﺳﯿﺎﺳﺖ، ﻣﻮارد ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ دارﻧ ﺪ اﻣﺎ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً در ھﯿﭻ ﻣﻮردی ﺑﮫ ھﻤﺎن ﻣﻌﻨﺎی ﻣﺘﺪاول ﺑﮑﺎر ﮔﺮﻓﺘﮫ ﻧﺸﺪه و در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺧﻠﻖ ﺑﺪﯾﻊ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ ﯾﻌﻨﯽ آﻧﮑﮫ ﻣﻌ ﻨﺎی راﺳﺘﯿﻦ آن ﻣﻔﺎھﯿﻢ ﺗﻨﮭﺎ در ﭼﺎر ﭼﻮب وﺣﺪت و ﺗﻤﺎﻣﯿﺖ ﻓﮑﺮی ﺑﮭﺎﺋﯽ ﻗﺎﺑﻞ درک اﺳﺖ. ﭘﯿﺶ از ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻮآورﯾ ﮭﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﮐﮫ ھﻤﮕﯽ از ﻣﻔﮭﻮم ﻧﻮﯾﻦ ﻧﺼﺮت ﺳﺮﭼﺸﻤﮫ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ را ﻧﯿﺰ ﯾﺎدآور ﺷﻮم ﮐﮫ ﺧﻮد ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺎرھﺎ در آﺛﺎر ﺧﻮﯾﺶ ﺑﮫ اﯾﻦ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﻣﯿﺎن اﺻﻞ ﻧﺼﺮت و دﯾﮕﺮ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﺧﻮﯾﺶ اﺷﺎره ﮐﺮد ه اﻧﺪ. ﺑﺮای ﺗﻮﺿﯿﺢ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﮫ دو ﺑﯿﺎن اﯾﺸﺎن اﺷﺎره ﻣﯽ ﮐﻨﻢ . دراو ﻟﯿﻦ ﺑﯿﺎن ﺣ ﻀ ﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از ﭘﯿﺮوان ﺧﻮد ﻣﯽ ﺧﻮاھﻨﺪ ﮐﮫ ﺑﺎ رﻋﺎﯾﺖ ﺣﮑﻤﺖ ﺑﮫ ﻧﺼﺮت ﯾﻌﻨﯽ ارﺗﻔﺎع و ﻋﻠﻮ آﺋﯿﻦ ﺧﺪا ﻗﯿﺎم ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و از ﻓﺴﺎد و ﻧﺰاع و ﺟﺪال ﺑﭙﺮھﯿﺰﻧﺪ. آﻧﮕﺎه ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﮫ اﻟﻮاح اﯾﺸﺎن آﮐﻨﺪه از ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﮑﻢ اﺳﺖ و ﺧﻮدﺷﺎن ﺑﮫ ﻧﻘﻞ ﺑﺮﺧﯽ از ﺑﯿﺎﻧﺎت ﺧﻮﯾﺶ ﮐﮫ در ھﻤﯿﻦ ﻣﻮرد ﻧﻮﺷﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﯽ ﭘﺮدازﻧﺪ . در اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﮫ از ﻧﻈﺮ ﺧﻮد ﺷﺎن ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ و اﺻﻮﻟﺸﺎن ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از ﺑﺎزﺳﺎزی ﻣﻔﮭﻮم ﻧﺼﺮت ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﮫ ﺧﺎطﺮ اھﻤﯿﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﺨﺸﮭﺎﯾﯽ از اﯾﻦ ﺑﯿﺎن را ﻧﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ: ﺑﺎﯾﺪ اﺣﺒﺎی ﺣﻖ ﺗﻔﮑﺮ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ در اﻣﻮرﯾﮑﮫ ﺳﺒﺐ ارﺗ ﻔﺎع و ﻋﻠﻮ اﻣﺮ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺣﮑﻤﺖ ﻧﺎزﻟﮫ در اﻟﻮاح ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳﺖ ﺑﮫ آن ﻋﺎﻣﻞ ﺷﻮﻧﺪ. اﮔﺮ ﻧﻔﺴﯽ ﺑﺨﻮاھﺪ آﯾﺎﺗﯽ ﮐﮫ از ﻣﻠﮑﻮت اﻣﺮ در ﻋﺪم ﻓﺴﺎد و ﻧﺰاع و ﺟﺪال ﻧﺎزل ﺷﺪه ﺟﻤﻊ ﻧﻤﺎﯾﺪ اﻟﺒﺘﮫ ﯾﮏ ﮐﺘﺎب ﻋﻈﯿﻢ ﻣﺸﺎھﺪه ﺷﻮد...ﻧﯿﮑﻮﺳﺖ ﺣﺎل ﻧﻔﺴﯽ ﮐﮫ ﻧﮑﺸﺖ و در ﺳﺒﯿﻞ اﻟﮭﯽ ﮐﺸﺘﮫ ﺷﺪ و ﺑﮫ ﻧﻔﺴﯽ اذﯾﺖ ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ و ﻣﺤﻞ اذای ﺧﻠﻖ ﻏﺎﻓﻞ ﮔﺸﺖ...ﻗﺪ ﺟﺌﺖ ﻟﻼﺗﺤﺎد و اﻻﺗﻔﺎق ﻻ ﻟﻠﻀﻐﯿﻨﺔ و اﻟﻌﻨﺎد...ﺣﻖ از ﺑﺮای اﺻﻼح ﻋﺎﻟﻢ آﻣﺪه ﻧﮫ ﻓﺴﺎد...ﺣﻖ ﺟﻞ ﺟﻼﻟﮫ ﻋﺎﻟﻢ ر ا از ﺑﺮ و ﺑﺤﺮ ﺑﮫ ﻣﻠﻮک واﮔﺬاﺷﺘﮫ و آ ﻧﭽﮫ را ﺣﻖ ﺑﮫ آن ﻧﺎظﺮ اﺳﺖ ﻗﻠﻮب ﻋﺒﺎد ﺑﻮده و ﺧﻮا ھﺪ ﺑﻮد. ﺑﺎﯾﺪ دوﺳﺘﺎن اﻟﮭﯽ ﺑﮫ ﺣﮑﻤﺖ و ﺑﯿﺎن و ﺷﻔﻘﺖ و رأﻓﺖ ﻗﻠﻮب را ﻧﺼﺮف ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و

و ﺑﯿﺎن

ﻗﺒﻼً

4

ان اﻟﺬﯾﻦ ﯾﻔﺴﺪون ﻓﯽ اﻻرض و ﯾﺘﺼﺮﻓﻮن ﻓﯽ اﻣﻮال اﻟﻨﺎس و ﯾﺪﺧﻠﻮن اﻟﺒﯿﻮت ﻣﻦ ﻏﯿﺮ

اﻟﺘﻘﻮی...

ﷲ ﺑﺠﻨﻮد اﻟﺤﮑﻤﺔ و اﻟﺒﯿﺎن و ﺑﺎﻻﺧﻼق

ﻗﺪ ﻗﺪرﻧﺎ اﻟﺠﮭﺎد ﻓﯽ ﺳﺒﯿﻞ

ﻣﻨﮭﻢ...

ئ

اذن ﺻﺎﺣﺒﮭﺎ اﻧﯽ ﺑﺮ

ﻻ ﺗﺴﺒﻮا اﺣﺪاً ﺑﯿﻨﮑﻢ. ﻗﺪ ﺟﺌﻨﺎ

ﻟﯿﺲ اﻟﻔﺨﺮ ﻟﻤﻦ ﯾﻔﺴﺪ ﻓﯽ اﻻرض ﺑﻌﺪ اﺻﻼﺣﮭﺎ...

و اﻻﻋﻤﺎل...

اﯾﺎﮐﻢ ان ﺗﺴﻔﮑﻮا

ﺗﻤﺴﮑﻮا ﺑﻤﺎ ﺗﻨﺘﻔﻊ ﺑﮫ اﻧﻔﺴﮑﻢ و اھﻞ اﻟﻌﺎﻟﻢ...

ﻻﺗﺤﺎد ﻣﻦ ﻋﻠﯽ اﻻرض و اﺗﻔﺎﻗﮭﻢ...

ﮑﻢ اﻟﻘﺘﻞ ﻋﻦ

ﺑﮫ ﺗﻔﺘﺢ ﻣﺪاﺋﻦ اﻟﻘﻠﻮب اﻧﺎ رﻓﻌﻨﺎ ﺣ

اﻟﺪﻣﺎء اﺧﺮﺟﻮا ﺳﯿﻒ اﻟﻠﺴﺎن ﻋﻦ ﻏﻤﺪ اﻟﺒﯿﺎن ﻻ ن

اﺛﻤﺎر ﺳﺪره اﻧﺴﺎﻧﯽ اﻋﻤﺎل طﯿﺒﮫ و اﺧﻼق ﻣﺮﺿﯿﮫ ﺑﻮده و ھﺴﺖ اﯾﻦ اﺛﻤﺎر را از ﻏﺎﻓﻠﯿﻦ

ﺑﯿﻨﮑﻢ...

ﺷﻔﻘﺖ ﺷﻤﺎ از

ﺟﮭﺪ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ ﺷﺎﯾﺪ ﻗﻠﻮب اﺣﺰاب ﻣﺤﺘﻠﻔﮫ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﮫ آب ﺑﺮدﺑﺎری و

ﻣﻨﻊ ﻣﻨﻤﺎﺋﯿﺪ...

ﺿﻐﯿﻨﮫ و ﺑﻐﻀﺎء ﭘﺎک و ﯾﻖ ﺗﺠﻠﯿﺎت آﻓﺘﺎب ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮔﺮدد... ﺳﺒﺐ ﻋﻠﻮ وﺟﻮد و ﺳﻤﻮ آن ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن و ﺻﻨﺎﯾﻊ اﺳﺖ. ﻋﻠﻢ ﺑﻤﻨﺰﻟﮫ ﺟﻨﺎح اﺳﺖ از ﺑﺮای وﺟﻮد و ﻣﺮﻗﺎت اﺳﺖ از ﺑﺮای ﺻﻌﻮد ﺗﺤﺼﯿﻠﺶ ﺑﺮ ﮐﻞ ﻻزم وﻟﮑﻦ ﻋﻠﻮﻣﯽ ﮐﮫ اھﻞ ارض از آن ﻣﻨﺘﻔﻊ ﺷﻮﻧﺪ... ﺣﻔﻆ ﻣﺒﯿﻦ و ﺣﺼﻦ ﻣﺘﯿﻦ از ﺑﺮای ﻋﻤﻮم اھﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﺧﺸﯿﺔ ﷲ ﺑﻮده او ﺳﺖ ﺳﺒﺐ اﮐﺒﺮ از ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﺑﺸﺮ و ﻋﻠﺖ ﮐﺒﺮی از ﺑﺮای ﺻﯿﺎﻧﺖ وری ... ﺑﺎﯾﺪ ﺳﻼطﯿﻦ اﯾﺎم و ﻋﻠﻤﺎی اﻧﺎم ﺑﮫ دﯾﻦ ﺗﻤﺴﮏ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ... ﺳﺴﺘﯽ ارﮐﺎن دﯾﻦ ﺳﺒﺐ ﻗﻮت ﺟﮭﺎل و ﺟﺮأت و ﺟﺴﺎرت ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺘﯽ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻢ آﻧﭽﮫ از ﻣﻘﺎم ﺑﻠﻨﺪ دﯾﻦ ﮐﺎﺳﺖ ﺑﺮ ﻏﻔﻠﺖ اﺷﺮار اﻓﺰود و ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﺎﻻﺧﺮه ھﺮج و ﻣﺮج اﺳﺖ... ﺻﻼ ح ﻋﺎﻟﻢ را ﻣﻼﺣﻈﮫ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ ﻧﮫ ھﻮای ﻧﻔﺲ را... ﯾﺎ اﺑﻦ اﻻﻧﺴﺎن ﻟﻮ ﺗﮑﻮن ﻧﺎظﺮاً اﻟﯽ اﻟﻔﻀﻞ ﺿﻊ ﻣﺎ ﯾﻨﻔﻌﮏ و ﺧﺬ ﻣﺎ ﯾﻨﺘﻔﻊ ﺑﮫ اﻟﻌﺒﺎد و ان ﺗﮑﻦ ﻧﺎظﺮاً اﻟﯽ اﻟﻌﺪل اﺧﺘﺮ ﻟﺪوﻧﮏ ﻣﺎ ﺗﺨﺘﺎره ﻟﻨﻔﺴﮏ... از ﺣﻖ ﺟﻞ ﺟﻼﻟﮫ ﺳﺎﺋﻞ و آﻣﻞ ﮐﮫ...ﻣﻠﻮک ارض اﯾﺪھﻢ ﷲ را ﺑﺮ ﺻﻠﺢ اﮐﺒﺮ ﺗﺎﺋﯿﺪ ﻓﺮﻣﺎﯾﺪ... ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺠﻠﺲ ﺑﺰرﮔﯽ ﺗﺮﺗﯿﺐ دھﻨﺪ و ﺣﻀﺮات ﻣﻠﻮک و ﯾﺎ وزرا در آن ﻣﺠﻠﺲ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮﻧﺪ و ﺣﮑﻢ اﺗﺤﺎد و اﺗﻔﺎق را ﺟﺎری ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ و از ﺳﻼح ﺑﮫ اﺻﻼح ﺗﻮﺟﮫ ﮐﻨﻨﺪ و اﮔﺮ ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﺳﻠﻄﺎﻧﯽ ﺑﺮﺧﯿﺰد ﺳﻼطﯿﻦ دﯾﮕﺮ ﺑﺮ ﻣﻨﻊ او ﻗﯿﺎم ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ در اﯾﻨﺼﻮرت ﻋﺴﺎﮐﺮ و آﻻت و ادوات ﺣﺮب ﻻزم ﻧﮫ اﻻ ﻋﻠﯽ ﻗﺪر ﻣﻘﺪور ﻟﺤﻔﻆ ﺑﻼدھﻢ و اﮔﺮ ﺑﺎﯾﻦ ﺧﯿﺮ اﻋﻈﻢ ﻓﺎﺋﺰ ﺷﻮﻧﺪ اھﻞ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﮐﻞ ﺑﺮاﺣﺖ و ﻣﺴﺮت ﺑﮫ اﻣﻮر ﺧﻮد ﻣﺸﻐﻮل ﮔﺮدﻧﺪ و ﻧﻮﺣﮫ و ﻧﺪﺑﮫ اﮐﺜﺮی از ﻋﺒﺎد ﺳﺎﮐﻦ ﺷﻮد. )ﻟﻮح ﺷﯿﺦ ص. 16( ﭘﺎﮐﯿﺰه ﺷﻮد و ﻗﺎﺑﻞ و ﻻ

6

ﺣﮑﻤﺖ و ﻣﺸﻮرت اﺳﺖ. ﺧﺪا ﻣﮭﺮ اﺳﺖ و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮش ﻧﯿﺰ ﺗﺠﻠﯽ ﻣﮭﺮ در ﺟﮭﺎن اﺳﺖ و ﺟﮭﺎن و اﻧﺴﺎن ﻧﯿﺰ آﺋﯿﻨﮫ ﺧﺪا ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎزﺗﺎب ودا د و ﻣﮭﺮ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ اﺳﺖ. اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﻋﺒﺎرت از ﺗﻌﺒﯿﺮی روﺣﺎﻧﯽ از ﺣﻘﯿ ﻘﺖ ھﺴﺘﯽ اﺳﺖ. اﯾﻨﮑﮫ ﺣﻘﯿﻘﺖ ھﺴﺘﯽ ﭼﯿﺴﺖ ﭘﺮﺳﺶ اﺻﻠﯽ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﻓﻠﺴﻔﯽ اﺳﺖ . اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮔﺎھﯽ ﺑﮫ ﻋﻨﻮان ﺟﻮھﺮ، ﮔﺎھﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺨﻠﻮق ﺧﺪا و ﮔﺎھﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺎده و اﻧﺮژی ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺷﺎﯾﺪ ھﻢ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﮫ در ﺣﮑﻤﺖ ارﺳﻄﻮﯾﯽ ھﺴﺘﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﺟﻮھﺮ، در ﻓﻠﺴﻔﮫ دﯾﻨﯽ ﺳﻨﺘﯽ ﺑﻌﻨﻮان آﻓﺮﯾﺪه و ﺑﻨﺪه ﺧﺪا، و در ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻣﺪرن ﻏﺮب ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻌﻨﻮان ﭘﺪﯾﺪاری ﻣﺎدی ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﮫ ﺳﯿﺮ ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻏﺮب در آﻏﺎز ﺑﺮ ﻣﺤﻮر ﻋﻘﻞ در ﯾﻮﻧﺎن، آﻧﮕﺎه ﺑﺮ ﻧﻘﻞ و ﻣﺘﻮن دﯾﻨﯽ، و ﺳﭙﺲ ﺑﺮ ﻣﯿﺰان ﺣﺲ ﺑﺮﻗﺮار و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ھﺴﺘﯽ ﺑﻌﻨﻮان اﻣﺮی ﻣﻌﻘﻮل، دﯾﻨﯽ، و ﺳﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﺤﺴﻮس ﺗﻠﻘﯽ ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ . اﻣﺎ ھﻤﺎﻧﮕﻮﻧﮫ ﮐﮫ ﻓﯿﻠﺴﻮف آﻟﻤﺎﻧﯽ ﻧﯿﭽﮫ ﺑﺨﻮﺑﯽ ﻣﺘﻮﺟﮫ ﮔﺮدﯾﺪ، ﻧﻔﯽ ﺧﺪا در ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻣﺪرن ﻏﺮب ﺿﺮورﺗﺎً ﺑﮫ ﻧﻔﯽ ﻣﻌﻨﺎ، ﺣﻘﯿﻘﺖ، و ارزﺷﮭﺎ از ﻋﺮﺻﮫ ھﺴﺘﯽ ﻣﯽ اﻧﺠﺎﻣﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﮫ ﻧﻮﻋﯽ ﻧﯿﮭﯿﻠﯿﺰم ﯾﻌﻨﯽ ھﯿﭻ ﮔﺮاﺋﯽ و ﭘﻮچ ﮔﺮاﺋﯽ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﮫ اﺑﺘﺬال و ذﻟﺖ اﻧﺴﺎن ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. در آﻏﺎز و ﺑﺨﺼﻮص در ﻓﻠﺴﻔﮫ روﺷﻨﮕﺮاﺋﯽ ﻗﺮن ھﺠﺪھﻢ ﻣﯿﻼدی ، ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻣﺘﺄﺧﺮﻏﺮب ﺑﺎ ﻧﻔﯽ ﺧﺪا ، ﺧﺮد آدﻣﯽ را ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺧﺪا ﻧﻤﻮد. اﻣﺎ ﺑﺰودی ﻧﻔﯽ ﺧﺪا ﺑﮫ ﻧﻔﯽ اﯾﻦ ﺧﺮد ھﻢ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪی ﺟﺎی ﺧﺮد ﺑﮫ ﻏﺮﯾﺰه ﺟﻨﺴﯽ، ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی، ﻟﺬت ﭘﺮﺳﺘﯽ، ﭘﺮﺳﺘﺶ ﭘﻮل و ﺧﻮد ﺧﻮ اھﯽ و ﺧﻮدﭘﺮﺳﺘﯽ ﺳﭙﺮده ﺷﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ھﺴﺘﯽ و اﻧﺴﺎن ﺑﮫ ھﯿﭻ ﮔﺮاﺋﯽ و ﭘﻮچ ﮔﺮاﺋﯽ اﻧﺤﻄﺎط و اﺑﺘﺬال ﯾﺎﻓﺖ. اﻣﺎ ﺗﻌﺒﯿﺮ روﺣﺎﻧﯽ از ھﺴﺘﯽ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ھﺮﮔﺰ ﺑﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺘﯽ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﻨﺘﯽ ﺑﮫ اﺳﻼم ﯾﺎ دﯾﮕﺮ ادﯾﺎن ﻧﺒﻮده اﺳﺖ . ﺑﺮ ﻋﮑﺲ، از ﻧﻈﺮ اﯾﺸﺎن ﻓﺮھﻨﮓ ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺗﻌﺼﺐ و ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺘﯽ ﻣﺬھﺒﯽ ﻧﻮع دﯾﮕﺮ ی از ﻧﻔﯽ ﺧﺪا و ارزﺷﮭﺎی روﺣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮐﮫ در ﭼﻨﯿﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ ای ﺑﮫ ﻧﺎم ﺧﺪا ھﻤﮫ ارزﺷﮭﺎی روﺣﺎﻧﯽ ﭘﺎﯾﻤﺎل ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﺧﺪا و دﯾﻦ ﺑﮫ ﻋﻨﻮان اﺑﺰاری ﺑﺮای ﺳﻠﻄﮫ و ﻓﺴﺎد و ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺳﻮداﮔﺮان ﻧﻔﺮت و ﺗﻌﺼﺐ ﺗ ﻨﺰل ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. ﭼﻨﯿﻦ ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻧﺎﭼﺎر ﺑﮫ رواج اﻧﺪﯾﺸﮫ ای ﺳﻄﺤﯽ، ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺎر، اﺳﺘﺒﺪادی و ﻧﺎﺑﺮدﺑﺎر ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد.

ﮔﺸﺘﮫ

8

ﺑﮭﺘﺮ ﻣﯽ ﺗﻮان درﯾﺎﻓﺖ . در آﻧﭽﮫ ﮐﮫ ﻣﯽ آ ﯾﺪ ﺑﮫ دو ﺑﯿﺎن از ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در ﺗﻌﺮﯾﻒ اﻧﺴﺎن ﺗﻮﺟﮫ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ. در ھﺮدو ﺑﯿﺎن آدﻣﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﻌﺪﻧﯽ ﺳﺮﺷﺎر از ﺟﻮاھﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﮔﺮدد و در ھﺮ دو ﺑﯿﺎن ظﮭﻮر اﯾﻦ ﺟﻮاھﺮ ﻧﮭﻔﺘﮫ در اﻧﺴﺎن ﺑﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﺗﺤﻘﻖ ﻣﮭﺮ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ در دﻧﯿﺎ، از ﻣﯿﺎن رﻓﺘﻦ ﺿﻐﯿﻨﮫ و ﮐ ﯿﻨﮫ ﻣﺬھﺒﯽ، و ﺟﻠﻮه وﺣﺪت ﻋﺎﻟ ﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﺗﺠﻠﯽ ﺧﺪا و ﺻﻔﺎﺗﺶ در ﺟﮭﺎن ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد. در ﺑﯿﺎن اول ھﺪف از ظﮭﻮر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد: ﺣﻖ ﺟﻞ ﺟﻼﻟﮫ از ﺑﺮای ظﮭﻮر ﺟﻮاھﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ از ﻣﻌﺪن اﻧﺴﺎﻧﯽ آﻣﺪه. اﻟﯿﻮم دﯾﻦ ﷲ و ﻣﺬھﺐ ﷲ آﻧﮑﮫ ﻣﺬاھﺐ ﻣﺨﺘﻠﻔﮫ و ﺳﺒﻞ ﻣﺘﻌﺪده را ﺳﺒﺐ و ﻋﻠﺖ ﺑﻐﻀﺎ ﻧﻨ ﻤﺎﯾﻨﺪ... ای اھﻞ ﺑﮭﺎء ﮐﻤﺮ ھﻤﺖ را ﻣﺤﮑﻢ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ ﮐﮫ ﺷﺎﯾﺪ ﺟﺪال و ﻧﺰاع ﻣﺬھﺒﯽ از ﺑﯿﻦ اھﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺷﻮد و ﻣﺤﻮ ﮔﺮدد...ﺿﻐﯿﻨﮫ و ﺑﻐﻀﺎی ﻣﺬھﺒﯽ ﻧﺎرﯾﺴﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﺳﻮز. )اﺷﺮاﻗﺎت 133 -4( در ﺑﯿﺎن دوم آدﻣﯽ ﺑﻌﻨﻮا ن ﻣﻮﺟﻮدی ﮐﮫ دارای ودﯾﻌﮫ اﻟﮭﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺸﺎن و ﻣﻈﮭﺮ ﺧﺪا ﺳﺖ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﺑﮫ ھ ﻤﯿﻦ ﺟﮭﺖ آدﻣﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻌﺪن آﮐﻨﺪه از ﺟﻮاھﺮا ﻣﻌﺎﻧﯽ و ﺑﻤﺜﺎﺑﮫ طﻠﺴﻢ اﻋﻈﻢ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺸﻮده ﺷﻮد ﻣﻌﺮ ﻓﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ظﮭﻮر اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﻌﻨﻮان ﺗﺤﻘﻖ وﺣﺪت و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع اﻧﺴﺎن ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﮔﺮدد: ﻟﺬا ﺳﻔﺮا و اﻧﺒﯿﺎ و اﺻﻔﯿﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎد ﺗﺎ...ﮐﻞ ﻋﺎرف ﺷﻮﻧﺪ ﺑﮫ ودﯾﻌﮫ رﺑﺎﻧﯿﮫ ﮐﮫ در اﯾﺸﺎن ﺑﻨﻔﺲ اﯾﺸﺎن ﮔﺬاﺷﺘﮫ ﺷﺪه. اﻧﺴﺎن طﻠﺴﻢ اﻋﻈﻢ اﺳﺖ وﻟﮑﻦ ﻋﺪم ﺗﺮﺑﯿﺖ او را از آ ﻧﭽﮫ ﺑﺎ اوﺳﺖ ﻣﺤﺮوم ﻧﻤﻮده... اﻧﺴﺎن را ﺑﻤﺜﺎﺑﮫ ﻣﻌﺪن ﮐﮫ دارای اﺣﺠﺎر ﮐﺮﯾﻤﮫ اﺳﺖ ﻣﺸﺎھﺪه ﻧﻤﺎ. ﺑﮫ ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺟﻮاھﺮ آن ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﺷﮭﻮد آﯾﺪ و ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ از آن ﻣﻨﺘﻔﻊ ﮔﺮدد... ﻣﻘﺼﻮد آﻧﺴﺖ ﺟﻤﯿﻊ ﻧﻔﻮس ﻧﻔﺲ واﺣﺪه ﻣﺸﺎھﺪه ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ در ﺟﻤﯿﻊ ﻗﻠﻮب ﻧﻘﺶ ﺧﺎﺗﻢ اﻟﻤﻠﮏ ﻟﻠہ ﻣﻨﻄﺒﻊ ﮔﺮدد . )ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ ای از اﻟﻮاح ﺑﻌﺪ از اﻗﺪس 95-6( ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺤﺚ از ﻧﺼﺮت ﺑﺤﺜﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ در ﺑﺎره ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ھﺴﺘﯽ ﺑﻠﮑﮫ ﺑﻌﻼوه و ﺑﻮﯾﮋه در ﻣﻮرد اﻧﺴ ﺎن اﺳﺖ. ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﭘﯿﺶ از ھﺮ ﭼﯿﺰ ﺑﺎزﺳﺎزی ﻣﻔﮭﻮم

ت

13

ﺑﺎز ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﮫ آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﮫ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﺎطﻨﯽ و ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ داﺳﺘﺎﻧﮭﺎ و ﺗﻤﺜﯿﻠﮭﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﮐﺘﺎﺑﮭﺎی آ ﺳﻤﺎﻧﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ آدم و ﺣﻮا و ﯾﺎ ﺑﮭﺸﺖ و دوزح ﻣﯽ ﭘﺮداز د ﮐﮫ ﺗﻔﺼﯿﻞ آ ن در ﻋﮭﺪه اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﮫ ﻧﯿﺴﺖ. در ﭘﺎﯾﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ ﯾﮏ ﻧﮑﺘﮫ ﻟﻄﯿﻒ دﯾﮕﺮ ھﻢ اﺷﺎره ﺷﻮد و آ ن اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ در اوﻟﯿﻦ ﺗﺠﺮﺑﮫ وﺣﯽ ، ﻧﺼﺮت آﺋﯿﻦ ﺑﮭﺎﺋﯽ از طﺮﯾﻖ وﺟﻮد ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ و ﻗﻠﻢ اﯾﺸﺎن ﻣﻘﺪر ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻨﮑﮫ "ﻗﻠﻢ" و ﻧﮫ ﺳﺨﻦ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﮫ ﻋﺪاﻟﺖ و ﻣﮭﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣ ﺴﺘﻠﺰم آﻧﺴﺘﮑﮫ ﺑﺮھﺎن ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﻮﯾﻦ ﯾﻌﻨﯽ ﮐﻼم و ﭘﯿﺎم او ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺮای ھﻤﮫ ﻧﻮع ﺑﺸﺮ و در ﻧﺴﻠﮭﺎی ﻮﮔ ﻧﺎﮔﻮن ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺎوی ﺎﻗ ﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﺮا ﮐﮫ ﮐﻼم ﺷ ﻔﺎھ ﯽ را ﺗﻨﮭﺎ ﺣﺎﺿﺮان ﻣﯽ ﺷﻨﻮﻧﺪ و ﺑﻌﺪ در ﻧﻘﻞ آن "اﺣﺎدﯾﺚ" ھﺰاران اﺧﺘﻼف و ﻏﻠﻂ و ﺑﮫ ﻣﯿﺎن ﻣﯽ آﯾ ﺪ. از ھﻤﺎن روز اول، ﺣﻀﺮت ﺑ ﮭﺎءﷲ ﺑﺴﺎط ﺣﺪﯾﺚ و رواﯾﺎت ﺷﻔﺎھﯽ را درھﻢ ﭘﯿ ﭽﯿﺪ ﺗﺎ آﻧﮑﮫ ھﺰار ﻧﻮع ﺧﺮاﻓﺎت ﺑﮫ ﻧﺎم ﮐﻼم ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ در آ ﺋﯿﻦ او ظﺎھﺮ ﻧﺸﻮد و ﻣﺮدم را ﺑﮫ اﻧﻮاع اوھﺎم ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ. ﭼﮭﺎرم: دﯾﻦ ﺑﻌﻨﻮان ﻓﺮھﻨﮓ ﻣﮭﺮ و ﻣﻌﻄﻮف ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﻗ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﯾﮑﯽ از ﭼﺸﻤﮕﯿﺮﺗﺮﯾﻦ اﺻﻮل آﺋﯿﻨﯽ ا ﺳﺖ ﮐﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ آﻧﺮا ﺑﮫ ارﻣﻐﺎن آوردﻧﺪ. ﻧﺼﺮت دﯾﮕﺮ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﯿﺮ و ﮐﺸﺘﺎر و ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺗﺒﻌﯿﺾ و ﮐﯿﻨﮫ ﻣﺬھﺒﯽ ﺻﻮرت ﻧﻤﯽ ﭘﺬﯾﺮد ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺮ ﻋﮑﺲ ﻧﺼﺮت ﺑﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺮھﻨﮓ ﻣﮭﺮ و وداد از طﺮﯾﻖ اﺧﻼق ﻣﮭﺮ - ﻣﺤﻮر و ﻗﻠﻢ و ﺑﯿﺎن اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﻣﻄﺮح ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﮫ دﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺳﺒﺐ اﻟﻔﺖ و ﻣﺤﺒﺖ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻏﯿﺮ اﯾﻨﺼﻮرت ﺑﯽ دﯾﻨﯽ ﺑ ﮫ دﯾﻨﺪاری ﺗﺮﺟﯿﺢ دارد. از ﻧﻈﺮ آﺋﯿﻦ ﺑﮭﺎﺋﯽ اﯾﻦ اﺻﻞ ﻣﻘﺘﻀﺎی ھﻮﯾﺖ راﺳﺘﯿﻦ دﯾﻦ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ آ ﻧﮑﮫ ھﺪف ھﻤﮫ ادﯾﺎن اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ ﺟﮭﺎن را ﺑﻄﺮﻓﯽ ﺳﻮق دھﻨﺪ ﮐﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﺧﺎک آﯾﻨﮫ ﻣﻠﮑﻮت ﺧﺪا ﺑﺸﻮد ﯾﻌﻨﯽ ﺟﺎﻣﻌﮫ و ﻓﺮھﻨﮓ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از ﺣﻘﯿﻘﺖ ھﺴﺘﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪا ﺑﺸﻮد. آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ھﺪف راﺳﺘﯿﻦ دﯾﺎﻧﺖ ، ﮔﺴﺘﺮش ﻓﺮھﻨﮓ ﻣﮭﺮ در ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ دﻧﯿﺎﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺧﻮد دﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ آﺷﺘﯽ و دوﺳﺘﯽ و ﺻﻠﺢ در ﺟﮭﺎن ﺑﺎﺷﺪ. در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل دﯾﺪﯾﻢ ﮐﮫ دﯾﻦ اﻣﺮی ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺣﻘﯿﻘﺖ رو ﺣﺎﻧﯽ ﺧﻮد را ﺑﺘﺪرﯾﺞ و ﺑﺮ اﺳﺎس در ﺑﺸﺮ آ ﺷﮑﺎر ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ

دروغ

ﻠﺒﮭﺎ

ﺟﮫ ﺗﮑﺎﻣﻞ

30

اﻋﺘﻨﺎ ﺋ ﯽ و دﺷﻤﻨﯽ ﺑﺎ دﯾﻦ و طﺮد ﺟﻨﺒﮫ روﺣﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن از ھﺴﺘﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، اﻗﺘﺼﺎدی، ھﻨﺮی، و ﺳﯿﺎﺳﯽ او ﯾﮑﯽ ﺑﯿﻮده و ﻧﯿﺴﺖ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﯾﮑﯽ ﺷﺪن دﯾﻦ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ھﻢ ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﺮ در ﻋﮑﺲ ھﻤﮫ ﻧﻮﺷﺘﮫ ھﺎی ﺑﮭﺎءﷲ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﮫ اﯾﺸﺎن ﻧﯿﺎ ﮐﮫ ﺑﺮ ﺟﮭﺎن ﺧﺎﮐﯽ و در ﭘﮭﻨﮫ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﻨ ﻨﺪ ﺑﻠﮑ ﮫ ھﺪﻓﺸﺎن اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ دﻟﮭﺎی ﻣﺮدﻣﺎن را ﺗﺴﺨﯿﺮ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و آﻧﺮا ﺑﮫ ﻗﻠﻤﺮو ﻣﮭﺮ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻣﺒﺪل ﺳﺎزﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ، دﯾﻦ ﮐﮫ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ دل آدﻣﯿﺎن ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﯽ ﮔﺮدد از ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﮫ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﺧﺎ ک و ﻗﮭﺮ ارﺗﺒﺎط دارد ﮐﺎﻣﻼً ﺟﺪا ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﻧﭽﻨﺎن اﺳﺎﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ در ھﻤﮫ دوران رﺳﺎﻟﺖ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ در ﮔﯿﺮد. اﯾﻨﺠﺎ ﺑﮫ ذﮐﺮ ﺳﮫ ﺑﯿﺎن اﮐﺘﻔﺎء ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﯿﺎن اول در ﻟﻮح ﺳﻠﻄﺎن ﺧﻄﺎب ﺑﮫ ﻧﺎ ﺻﺮاﻟﺪﯾﻦ ﺷﺎه اﺳﺖ. ﺗﺤﺖ ﺗﻠﻘﯿﻦ ﻋﻠﻤﺎء ، ﻧﺎﺻﺮاﻟﺪﯾﻦ ﺷﺎه ﺗﺼﻮر ﻣﯽ ﮐﺮد ﮐﮫ ﺑﺎﺑﯿﺎن ﻗﺼﺪ ﺣﮑﻮﻣﺖ دارﻧﺪ و ﺟﻮﯾﺎی اﺳﺘﻘﺮار ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺬھﺒﯽ ھﺴﺘﻨﺪ. ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در ﻟﻮح ﺳﻠﻄﺎن ﺑﮫ ﺷﮑﻠﮭﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ ﮐﺎر اﯾﺸﺎن ﺑﻌﻨﻮان ﭘﯿﺎﻣﺒﺮی ﺟﺪﯾﺪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ﻗﻠﻤﺮو دﻟﮭﺎی ﻣﺮدم اﺳﺖ و اﯾﻨﮑﮫ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺣﮑﻮﻣﺖ را ﺑﮫ ﻣﺮدم و زﻣﺎﻣﺪاراﻧ ﺸﺎن ﺳﭙﺮده اﺳﺖ: ﻣﻘﺼﻮد از ﻧﺼﺮ ت اﯾﻦ ﻧﺒﻮده ﮐﮫ ﻧﻔﺴﯽ ﺑﮫ ﻧﻔﺴﯽ ﻣﺤﺎرﺑﮫ و ﯾﺎ ﻣﺠﺎدﻟﮫ ﻧﻤﺎﯾﺪ. ﺳﻠﻄﺎن ﯾﻔﻌﻞ ﻣﺎﯾﺸﺎء ﻣﻠﮑﻮت اﻧﺸﺎء را ازﺑﺮ و ﺑﺤﺮ ﺑﮫ ﯾﺪ ﻣﻠﻮک ﮔﺬاﺷﺘﮫ...و آﻧﭽﮫ ﺣﻖ ﺟﻞ ذﮐﺮه از ﺑﺮای ﺧﻮد ﺧﻮاﺳﺘﮫ ﻗﻠﻮب ﻋﺒﺎد اوﺳﺖ...ﺗﺎ دوﺳﺖ ﯾﮕﺎﻧﮫ ﺑﮫ ﻣﻘﺮ ﺧﻮد آﯾﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﺗﺠﻠﯽ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎﺗﺶ...ﭘﺲ ﻧﺼﺮت اﻟﯿﻮم اﻋﺘﺮاض ﺑﺮ اﺣﺪ ی و ﻣﺠﺎدﻟﮫ ﺑﺎ ﻧﻔﺴﯽ ﻧﺒﻮده و ﻧﺨﻮاھﺪ ﺑﻮد ﺑﻠﮑﮫ ﻣﺤﺒﻮب آن اﺳﺖ ﮐﮫ ﻣﺪاﺋﻦ ﻗﻠﻮب ﮐﮫ در ﺗﺼﺮف ﺟﻨﻮد ﻧﻔﺲ و ھﻮی اﺳﺖ ﺑﮫ ﺳﯿﻒ ﺑﯿﺎن و ﺣﮑﻤﺖ و ﺗﺒﯿﺎن ﻣﻔﺘﻮح ﺷﻮد. ﺑﯿﺎن دوم در ﮐﺘﺎب ﻋﮭﺪ ﯾﻌﻨﯽ در وﺻﯿﺘﻨﺎﻣﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ آﻣﺪه اﺳﺖ. ﭘﺲ از آ ﻧﮑﮫ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ ھﻒ اﯾﺸﺎن از ظﮭﻮر ﺧﻮد اﺧﻤﺎد آﺗﺶ ﮐﯿﻨﮫ و ﺑﻐﻀﺎء ﺑﻮده اﺳﺖ ، ﺑﺮ ﺟﺪاﺋﯽ دﯾﻦ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و اﯾﻦ اﺻﻞ را ﻣﺤﻔﻮظ از ﺣﮑﻢ ﻣﺤﻮ ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ :

ﻣﺪه اﻧﺪ

ﺣﻀﺮت

34

ﯾﺎ اوﻟﯿﺎءﷲ و اﻣﻨﺎﺋﮫ ﻣﻠﻮک ﻣﻈﺎھﺮ ﻗﺪرت و ﻣﻄﺎﻟﻊ ﻋﺰت و ﺛﺮوت ﺣﻘﻨﺪ در ﺑﺎره اﯾﺸﺎن دﻋﺎ ﮐﻨﯿﺪ. ﺣﮑﻮﻣﺖ ارض ﺑﮫ آن ﻧﻔﻮس ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺷﺪ و ﻗﻠﻮب را از ﺑﺮای ﺧﻮد ﻣﻘﺮر داﺷﺖ. ﻧﺰ اع و ﺟﺪال را ﻧﮭﯽ ﻓﺮﻣﻮد ﻧﮭﯿﺎً ﻋﻈﯿﻤﺎً ﻓﯽ اﻟﮑﺘﺎب. ھﺬا اﻣﺮﷲ ﻓﯽ ھﺬااﻟﻈﮭﻮر و ﻋﺼﻤﮫ ﻣﻦ ﺣﮑﻢ اﻟﻤﺤﻮ . )ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ اﻟﻮاج ﭼﺎپ ﻣﺼﺮ 401 ( ﺑﯿﺎن ﺳﻮم ﺣﮑﺎﯾﺖ از اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﮫ ﺑﮕﻔﺘﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺣﮑﻮﻣﺖ ھ ﻤﺎﻧﻨﺪ ﺣﮑﻤﺖ و ﻋﻠﻢ و ﻓﻠﺴﻔﮫ و ھﻨﺮ و دﯾﮕﺮ ﻧﮭﺎدھﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ اﺳﺘﻘ ﻼل ﺧﻮد را از دﯾﻦ و ر ﺳﺎی ؤ دﯾﻨﯽ ﺣﻔﻆ ﻧﻤﺎﯾ ﺪ اﮔﺮﭼﮫ ھﻤﮫ آﻧﮭﺎ ﺑﺎﯾﺪ در ﻣﺘﻦ ﻓﺮھﻨﮕﯽ روﺣﺎﻧﯽ ﻣﻌﻄﻮف ﺑﮫ ظﮭﻮر ﺟﻮاھﺮ ﻣﻌﺎﻧﯽ از وﺟﻮد اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﺷﻨﺪ: اﺑﺪاً ﺣﻖ و اﺣﺒﺎی او ﮐﮫ ﻣﻨﺴﻮب ﺑﮫ اوﯾﻨﺪ ﻧﺎظﺮ ﺑﮫ ارض و اﻣﻮال ﻓﺎﻧﯿﮫ در او ﻧﺒﻮده و ﻧﺨﻮاھﻨﺪ ﺑﻮد ﭼﮫ اﮔﺮ ﻣﻘﺼﻮد ﺗﺼﺮف در ارض ﺑﻮد اﻟﺒﺘﮫ ﻗﺎدر و ﻣﻘﺘﺪر ﺑﻮده و ﺑﮫ ﮐﻠﻤﮫ ای ﺟﻤﯿﻊ ﻋﺎﻟﻢ را ﺗﺼﺮف ﻣﯽ ﻓﺮﻣﻮد. وﻟﮑﻦ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﮫ ﺳﻼطﯿﻦ ﻋﻨﺎﯾﺖ ﻓﺮﻣﻮده و ﺣﮑﻤﺖ ﺑﮫ ﻣﺘﻔﺮﺳﯿﻦ و ﻋﺮﻓﺎن ﺑﮫ ﻋﺎرﻓﯿﻦ، و ﺣﺐ ﻗﻠﻮب ﻋﺒﺎد ﺧﻮد را ﻣﺨﺼﻮص ﺧﻮد ﻣﻘﺮر داﺷﺘﮫ و ﺑﮫ دون آن ﻧﺎظﺮ ﻧﺒﻮده و ﻧﺨﻮاھﺪ ﺑﻮد . )ﻣﺎﺋﺪه آﺳﻤﺎﻧﯽ 7:80 ( ﭘﯿﺶ از ﭘﺎﯾﺎن اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺳﻮدﻣﻨ ﺪ اﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﮫ ﺧﺎطﺮ ﺑﯿﺎورﯾﻢ ﮐﮫ در اوﻟﯿﻦ ﺟﻠﻮه وﺣﯽ ﺑﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ھﻤﯿﻦ ﻣﻔﮭﻮم ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻨﮑﮫ دﯾﻦ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ دﻟﮭﺎی ﻣﺮدﻣﺎن ﺗﻌﻠﻖ دارد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ از ﻋﺮﺻﮫ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ اﺳﺖ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺷﮑﻞ در اوﻟﯿﻦ ﺗﺠﺮﺑﮫ وﺣﯽ آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﮫ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺧﺒﺮ ﻣﯽ دھﺪ ﮐﮫ ﺑﺰ ودی رﺟﺎﻟﯽ ﮐﮫ ﮐﻨﻮز ارﺿﻨﺪ ﺑﻮﺟﻮد ﻣﯽ آ ﯾﻨﺪ ﮐﮫ ﺗﺮا ﺑﺘﻮﺳﻂ وﺟﻮدت و اﺳﻤﺖ ﻧﺼﺮت ﺧﻮاھﻨﺪ ﮐﺮد "اﺳﻤﯽ ﮐﮫ از طﺮﯾﻖ آن ﺧﺪاوﻧﺪ دﻟﮭﺎی ﻋﺎرﻓﺎن را زﻧﺪه ﻣﯽ ﮐﻨﺪ." ) و ﺑﺎﺳﻤﮏ اﻟﺬی ﺑﮫ اﺣﯿﺎ ﷲ اﻓﺌﺪة اﻟﻌﺎرﻓﯿﻦ ( ﭘﻨﺠﻢ: دﯾﻦ و ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ ﭼ ﻨﺎﻧﮑﮫ دﯾﺪﯾﻢ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﻣﻔﮭﻮم دﯾﻦ را ﺑﯿﮑﺒﺎره و از ﺑﻨﯿﺎد دﮔﺮﮔﻮن ﻣﯽ ﺳﺎزد. اﻣﺎ ﺷﻨﺎﺧﺖ اﯾﻦ دﮔﺮ ﮔﻮﻧﯽ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﯾﮏ وﯾﺰﮔﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﻔﮭﻮم دﯾﻦ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﺳﺖ ﮐﮫ

35

ﺑﺴﯿﺎر ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ اﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﮫ دﯾﻦ ﺑﺠﺎی آﻧﮑﮫ ﭘﺪﯾﺪاری ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﯾﺎ ﺗﻘﻠﯿﺪی ﺑﺎﺷﺪ ﺑﮫ ﭘﺪﯾﺪاری ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ و اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽ ﮔﺮدد. از اﯾ ﻦ ﺟﮭﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﮫ ﻣﻔﮭﻮم دﯾﻦ درﺟﮭﺎن ﺑﯿﻨﯽ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ دﺳﺘﺨﻮش دﮔﺮ ﮔﻮﻧﯽ و ﻧﻮ آوری ﺑﯽ ﺳﺎﺑﻘﮫ ای ﺷﺪه اﺳﺖ. اﮔﺮﭼﮫ ﺣﻘﯿﻘﺖ ھﻤﮫ ادﯾﺎن ﻣﺆﯾﺪ ﺟﮭﺎن ﺑﯿﻨﯽ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﻮده اﻧﺪ اﻣﺎ ﻣﮑﺘﺒﮭﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن دﯾﻨﯽ و ﻏﯿﺮ دﯾﻨﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻً دﯾﻦ را از ﻋﺮﺻﮫ ﺧﺮد و ا ﻧ ﺘﺨﺎب و ﭘﮋوھﺶ ﺧﺎرج ﻧﻤﻮده و ﻨ ﻧﻤﺎﯾ ﻣﯽ ﺪ. اﮔﺮ ﺑﮫ ﯾﺎد ﺑﯿﺎورﯾﻢ ﮐﮫ ھﻤﮫ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان و ﭘﯿﺮوان اوﻟﯿﮫ آﻧﺎن ﺑﺎ ﺗﻤﺎم وﺟﻮد ﺑﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﭘﯿﺎم روﺣﺎﻧﯽ ﻧﻮﯾﻦ اﻗﺪام ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ دﯾﮕﺮ ﻣﻔﮭﻮم "ﺗﺒﻠﯿﻎ دﯾﻨﯽ" ﻣﻔﮭﻮﻣﯽ ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﯽ ﻧﻤ ﺎﯾ ﺪ. ھﻤﻮاره ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﮫ ﺑﺎ ﺗﺒﻠﯿﻎ دﯾﻦ ﻧﻮﯾﻦ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮده اﻧﺪ ﭘﺎﺳﺪاران ﺳﻨﺘﮭﺎی ارﺗﺠﺎﻋﯽ و ﺑﻮﯾﺰه زﻣﺎ ﻣﺪاران ﻣﺬھﺐ ﻣﺘﺪاول ﺑﻮده اﻧﺪ ﮐﮫ ﺑﻨﺎﮔﺎه ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ و ﺗﺒﻠﯿﻎ را ﮔﻨﺎھﯽ ﻧﺎﺑﺨﺸﻮدﻧﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ ﺗﺎ آ ﻧﮑﮫ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را ﻣﺤﺎﻓﻈﮫ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ . در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ، ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﺼﺮت در او ﻟﯿﻦ ﺗﺠﺮﺑﮫ ، وﺣﯽ ﺳﮫ ﻧﮑﺘﮫ را ﺑﯿﺎن ﻣﯽ دارد. اول آ ﻧﮑﮫ ﮐﺎر ﺑﺮد ﺷﻤﺸﯿﺮ ﺑﺮای ﺗﺮوﯾﺞ دﯾﻦ ﻧﺎدرﺳﺖ و ﻧﺎﻣﺸﺮوع اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﮫ دﯾﻦ ﻧﺒﺎﯾﺪ اﻣﺮی ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻂ زور و ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺗ ﺒﻌﯿﺾ و ﺳﺮﮐﻮب ﻗﮭﺮآﻣﯿﺰ ﺑﺮ ﻣﺮدم اﺟ ﺒ ﺎر ﮔﺮدد. ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻔﮭﻮﻣﯽ اﻟﺒﺘﮫ درﺳﺖ ﻧﻘﻄﮫ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻔﮭﻮم راﺋﺞ ﻣﯿﺎن ﻋﻠﻤﺎ و ﻓﻘﮭﺎی ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺖ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. از ھﻤﺎن آﻏﺎز ظ ﮭﻮر آﺋﯿﻦ ﺑﮭﺎﺋﯽ، ﻋﻠﻤﺎی ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺖ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﻠﮑﮫ اﯾﻤﺎن و اﻗﺮار ﺑﮫ دﯾﺎﻧﺖ ﺟﺪﯾﺪ را ﺑﻌﻨﻮان ﮔﻨﺎه و ﺟﻨﺎﯾﺘﯽ ھﻮﻟﻨﺎک ﻗﻠﻤﺪاد ﻧﻤﻮدﻧﺪ . ﯾﮑﯽ از ﻣﻈﺎھﺮ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻣﻨﻄﻖ ﺗﺤﻤﯿﻞ و ﺧﺸﻮﻧﺖ ﮑﻢ ارﺗﺪاد ﺣ ﺳﺖ . ﯾﻌﻨﯽ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ در دﯾﻨﯽ ﺗﻮﻟﺪ ﯾﺎﺑﺪ و آﻧﮕﺎه دﯾﻦ دﯾﮕﺮی را ﺑﺮﮔﺰﯾﻨﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﺷﺨﺼﯽ را ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺸﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻋﻠﻤﺎی ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺖ ﺗﺮوﯾﺞ دﯾﻦ ﺧﻮد را وظﯿﻔﮫ ای ﻣﻘﺪس ﻣﯽ داﻧﻨﺪ وﻟﯽ ﺗﺒﻠﯿﻎ ھﺮ دﯾﻦ دﯾﮕﺮ را ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﮐﺸﺘﺎر و ﺷﮑﻨﺠﮫ ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. اﻣﺎ ﻧﮑﺘﮫ دوم در ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﺼﺮت اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﺤﺮﯾﻢ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﻤﺸﯿﺮ، ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺮ ﺿﺮورت ﮐﺎرﺑﺮد ﻗﻠﻢ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﮑﻤﺖ و ﺑﯿﺎن ﺑﺮای ﺗﺒﻠﯿﻎ آﺋﯿﻦ ﻧﻮﯾﻦ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻗﮭﺮ آﻣﯿﺰ ﻣﺬھﺒﯽ را ﻣﻨﻊ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﺑﻠ ﮑ ﮫ ﺑﻌﻼوه ﻓﺮھﺪگ ﺗﻘﻠﯿﺪ دﯾﻨﯽ را ﻧﯿﺰ ﻧﻮع دﯾﮕﺮی از ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. ا ﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ ﺑﺴﯿﺎر ظﺮﯾﻒ اﺳﺖ و ﺗﺎ

دﯾﻨﯽ

ی

36

ﮐﮫ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺑﺎ ﻣﻨﻄﻖ ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺖ ﻋﻠﻤﺎی ﻣﺬھﺒﯽ درﺗﻀﺎد اﺳﺖ ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺎ دو ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺪرن و ﭘﺴﺎ ﻣﺪرن ﭼﯿﺮه در ﻏﺮب ھﻢ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر اﺳﺖ. در ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺪرﻧﯿﺘﮫ ﻣﻌﻤﻮﻻً اﮔﺮ ﭼﮫ ﺟﮭﺎد و ﺷﻤﺸﯿﺮ در ﻋﺮﺻﮫ ﺑﺎور دﯾﻨﯽ ﻧﻔﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد اﻣﺎ ﺑﺴﯿﺎری از اوﻗﺎت ﺑﮫ ﺷﮑﻠ دﯾﮕﺮ دﯾﻦ از ﻋﺮﺻﮫ ﺧ ﺮد ﺗﺒﻌﯿﺪ ﻣﯽ ﮔﺮدد. در اﯾﻦ طﺮز ﻓﮑﺮ ﭘﮭﻨﮫ ھﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن زﻧﺪ ﮔﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻋﻠﻢ و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺑﻌﻨﻮان ﭘﮭﻨﮫ ای ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺗﺮﺳﯿﻢ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ در ﺣﺎﻟﯿﮑﮫ ﻋﺮﺻﮫ دﯾﻦ ﺻﺮﻓﺎً ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﻏﯿﺮ ﻋﻘﻼﻧﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﻋﺮﺻﮫ ﻣﺮاﺳﻢ و ﺷﻌﺎﺋﺮ ارﺛﯽ و ﺗﻘﻠﯿﺪی اﻧﺤﻄﺎط ﻣﯽ ﯾﺎ ﻧﺪ. ﺑﺎ ﺗﻘﻠﯿﻞ دﯾﻦ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ای ﺑﯿﮕﺎﻧﮫ ﺑﺎ ﺧﺮد، اﻧﺪﯾﺸﮫ ﻣﺪرﻧﯿﺘﮫ ﺑﺤﺚ در ﻣﻮرد دﯾﻦ و ﮔﺰﯾﻨﺶ دﯾﻨﯽ را از ﺻﺤﻨ ﮫ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﺒﻌﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨ ﺪ و آن را ﻣﻄﻠﺒﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ ﮐﮫ ﻧﺒﺎﯾﺪ در ﺑﺎره آن در ﺣﯿﻄﮫ ﻋﻘﻼﻧﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺑﮫ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﭘﺮداﺧﺖ ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﻣﺪرﻧﯿﺘﮫ از طﺮﻓﯽ دﯾﻦ را اﻣﺮی ﺿ ﺪ ﻋﻘﻼﻧﯽ ﻗﻠﻤﺪاد ﮐﺮده و در واﻗﻊ ﻻﻣﺬھﺒﯽ را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و از طﺮف دﯾﮕﺮ دﯾﻦ را ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﺗﺎرﯾﮑﯽ و و ﺳﮑﻮت ﻣﻨﺰوی ﻣﯽ ﺳﺎ زد. از اﯾﻦ روﺳﺖ ﮐﮫ در ﻣﯿﺎن روﺷﻨﻔﮑﺮان ﻣﺘﺄﺛﺮ از ﻣﺪرﻧﯿﺘﮫ " ﺗﺒﻠﯿﻎ دﯾﻨﯽ " ﭘﺪﯾﺪاری ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎﻣﺘﻤﺪن ﺟﻠﻮه ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. در اﯾﻦ ﺗﺼﻮر ، ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻣﻌ دل ﺎ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد. اﻣﺎ ﺗﻤﺎﻣﯿﺖ اﯾﻦ ﯾﮫ ﺮﻧﻈ آﻣﯿﺰ ﺳﻔﺴﻄﮫ ﻣﺤﺼﻮل ﺗﻌﺼﺐ ﺿﺪ دﯾﻨﯽ اﯾﻦ اﻓﺮاد اﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺎور ﻧﺎﺑﺮدﺑﺎر ﺧﻮﯾﺶ ر ا ﺑﻌﻨﻮان آزادی و ﺧﺮدورزی ﺑﮫ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ. اﯾﻦ اﺷﮑﺎل ﺗﻮﺳﻂ روﺷﻨﻔﮑﺮان ﭘﺴﺎ ﻣﺪرن ﻧﯿﺰ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ دﯾﮕﺮی ﺗﮑﺮار ﻣﯽ ﺷﻮد. در اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺟﻮاﻧﺐ زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎن از ﺣﯿﻄﮫ ﺧﺮد و ﻋﻘﻼﻧﯿﺖ ﺗﺒﻌﯿﺪ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ و از اﯾﻦ ﻟﺤﺎظ دﯾﻦ ﺑﺎ ﻋﻠﻢ و ﻓﻠﺴﻔﮫ و ﺳﯿﺎﺳﺖ و ھﻨﺮ ﻓﺮﻗﯽ ﻧﺪارد. اﻣﺎ ﻧﺘﯿﺠﮫ اﯾﻦ طﺮز ﻓﮑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ ﭼﻮن ﻧﮫ ﺣﻘﯿﻘﺘﯽ در ﮐﺎر ا ﺳﺖ و ﻧﮫ ارزﺷﯽ، در آ ﻧﺼﻮرت ﺗﻨﮭﺎ ﻣﻼک ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ و ارزﺷﮭﺎ ﺳﻨﺖ ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد. در ﻧﺘﯿﺠﮫ ، اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ اﮔﺮ ﭼﮫ دﻟﺶ ﻣﯽ ﺧﻮاھﺪ ﮐﮫ ﺗﮑﺜﺮ و ﺑﺮدﺑﺎری را ﺗﺸﻮﯾﻖ ﮐﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ ﺳﺘﺎﯾﺶ ﺳﻨﺖ ﻓﺮھﻨ ﮕﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﺗﻨﮭﺎ ﻣﻼک ﺣﻘﯿﻘﺖ و ارزﺷﮭﺎ ﺧﻮد ﺑﺨﻮ د ﺑﮫ ﺗﺄﺋﯿﺪ ﺳﻮداﮔﺮان ﻧﻔﺮت و ﺗﻌﺼﺐ ﻣﺬھﺒﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد و در ﺧﺪﻣﺖ و ﺗﻮﺟﯿﮫ ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺘﯽ ﻋﻠﻤﺎی ﮐﻮﺗﮫ ﻧﻈﺮ و ﻧﺎﺑﺮدﺑﺎر دﯾﻨﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. دﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪاری ﻋﻘﻼﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﮫ ﺳﻨﺖ ﺗﻨﮭﺎ راه ﻧﺠﺎت ﻣﯽ ﮔﺮدد. ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﮫ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت در آﺛﺎر

ﮔﻤﻨﺎﻣﯽ

38

ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ھﻤ ﮫ اﯾﻦ ﺗﻮﺟﯿﮫ ھﺎی ﻓﺮھﻨﮓ ﺗﺤﻤﯿﻞ و ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺗﻌﺼﺐ را در ھﻢ ﻣﯽ ﺷﮑﻨﺪ و دﻋﻮﺗﯽ اﺳﺖ ﺑﮫ ھﻢ ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ و ھﻢ ﺑﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ از طﺮﯾﻖ ﺣﮑﻤﺖ و ﺑﯿﺎن. اﯾﻨﮑﮫ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن و اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪان ﻋﺼﺮ ﺟﺪﯾﺪ ﻣﻌﻤﻮﻻً دﯾﻦ را از ﺣﻮزه ﺧﺮد ﻣﻄﺮود ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪی ﺑﮫ اﯾﻦ ﺳﺒﺐ اﺳﺖ ﮐﮫ ﺳﺮان دﯾﻨﯽ ﺗﺼﻮﯾﺮ و ﺗﻌﺒﯿﺮی ﺿﺪ ﻋﻘﻼﻧﯽ از دﯾﻦ ﺑﻮﺟﻮد آوردﻧﺪ. اوﻻً دﯾﻦ را از ﻋﺮﺻﮫ ﺗﺎرﯾﺦ ﺟﺪا ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ راﺑﻄﮫ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ دﯾﻨﯽ ﺑﺎ ﻧﯿﺎز زﻣﺎن و ﻣﻘﺘﻀﯿﺎت ﺗﮑﺎﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ از ﻣﯿﺎن رﻓﺘﮫ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ دﯾﻦ ﺑﮫ ﻣﺸﺘﯽ ﺑﺎور ﺑﯽ رﺑﻂ، ﯾﻌﻨﯽ ﺗﻨﮭﺎ ﻣﺤﻤﻮﻋﮫ ای از ﻣﺮاﺳﻢ و ﺷﻌﺎﺋﺮ ﻏﯿﺮ ﻋﻘﻼﻧﯽ ﺑﺪل ﮔﺮدﯾﺪ ه اﺳﺖ . از طﺮف دﯾﮕﺮ ، ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻟﻔﻈﯽ از ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮐﺘﺎﺑﮭﺎی آﺳﻤﺎﻧﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ داﺳﺘﺎن ﺧﻠﻘﺖ، روز ﻗﯿﺎﻣﺖ، ﺑﮭﺸﺖ و دوزخ و ﯾﺎ ﻣﻌﺠﺰه ھﺎی ﻣﻨﺴﻮب ﺑﮫ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ه اﺳﺖ ﮐﮫ دﯾﻦ ﺑﮫ ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ ای از ﺧﺮاﻓﺎت اﻧﺤﻄﺎط ﯾﺎﺑﺪ. اﻣﺎ ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﺼﺮت در آﺛﺎر ﺑﮭﺎﺋﯽ ھﻤﮫ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ را دﮔﺮ ﮔﻮن ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. دﯾﻦ اﻣﺮی ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﺳﺖ ﻧﺘﯿﺠﮫ ، ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ دﯾﻨﯽ ﺿﺮورت زﻣﺎن و ﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺗﮑﺎﻣﻞ ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﯽ ﮔﺮدد. داﺳﺘﺎﻧﮭﺎی ﺑﻈﺎھﺮ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر ﺑﺎ ﺧﺮد و داﻧﺶ ﻣﻌﻤﻮﻻً اﺳﺘﻌﺎره و ﺗﺸﺒﯿﮭﯽ ﺑﺮای ﺑﯿﺎن ﺣﻘﺎﺋﻖ و ﻣﻌﺎﻧﯽ اﺧﻼﻗﯽ و ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ ھﺴﺘﻨﺪ، و از ھﻤﮫ ﻣﮭﻤﺘﺮ ﮐﺎر دﯾﻦ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﺸﺘﯽ ﺑﺎور و ﻧﯿﺎﯾﺶ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﮫ ﮐﺸﻒ ﺟﻮھﺮ روﺣﺎﻧﯽ و ﺷﺎﻣﺦ وﺟﻮد اﻧﺴﺎن، ﺷﮑﻮﻓﺎﺋﯽ ﻗﻮای ﺧﻼق وﺟﻮد اﻧﺴﺎن و ﺳﻮق او ﺑﮫ ﺳﻮی ﻓﺮھﻨﮓ ﻣﮭﺮ و وداد اﺳﺖ. از اﯾﻦ روﺳﺖ ﮐﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ در دﯾﺎﻧﺖ ﺑﮭﺎﺋﯽ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ ﺧﺴﺘﮕﯽ ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺑﺮای اﯾﺠﺎد ﺻﻠﺢ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ، ﻋﺪاﻟﺖ و اﻧﺼﺎف، رﯾﺸﮫ ﮐﻨﺪن ﻓﺮھﻨﮓ ددﻣﻨﺸﯽ و ﺗﻨﺎزع ﺑﻘﺎ در ﻣﯿﺎن ﺑﺸﺮ، و ﻧﮭﺎدﯾﻨﮫ ﮐﺮدن اﺣﺘﺮام ﺑﮫ ﺣﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺣﻀﺮت ﺑﮭ ﺎءﷲ ھﻤﻮاره در آﺛﺎر ﺧﻮﯾﺶ اﯾﻦ ﻣ ﻄﻠﺐ را ﺑﮫ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﮫ ﺗﺄﮐﯿﺪ و ﺗﮑﺮار ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ اﯾﺸﺎن ﺑﺮای "اﺻﻼح ﻋﺎﻟﻢ" و "ﻋﻤﺎر" ان آﻣﺪه اﻧﺪ. اﻣﺎ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ ھﻤﮫ آدﻣﯿﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﮐﮫ ﻣﺴﺘﻘﻼﻧﮫ ﺑﮫ ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ. ﺣﻘﯿﻘﺖ را دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﺑﺮ ﺑﺸﺮ ﺑﮫ ﺗﻮﺳﻂ زور ﻣﻠﻤﻮس ﺷﻤﺸﯿﺮ وﯾﺎ زور ﻧﺎﻣﻠﻤﻮس ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻧﻤﻮد. ﭼﻨﯿﻦ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ اﺻﻼً ﺑﺎ ﺟﻨﺒﮫ روﺣﺎﻧ ﯽ اﻧﺴﺎن در ﺳﺘﯿﺰ اﺳﺖ و در واﻗﻊ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺑﮫ ﺣﺮﮐﺖ و ﺳﻠﻮک اﻧﺴﺎن در ﺟﮭﺖ ﺷﮑﻮﻓﺎﺋﯽ ﮐﻤﺎﻻت روﺣﺎﻧﯽ او ﮐﻤﮑﯽ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ

و در

39

ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺮ ﻋﮑﺲ آدﻣﯽ را در ﺟﮭﺖ ﻓﺮھﻨﮓ ﺟﻨﮕﻞ ﯾﻌﻨﯽ دوری از ﺧﺪا و ﻋﺮﻓﺎن و اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ ﺳﻮق ﻣﯽ دھﺪ. ﭘﺲ ﻧﺼﺮت در آن واﺣﺪ ﺑﮫ دو ﻣﻌﻨﺎ ظﺎھﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد. اول آﻧﮑﮫ اﻗﺘﻀﺎی اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ اﻧﺴﺎن ﺟﺴﺘﺠﻮی ﻣﺴﺘﻘﻼﻧﮫ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﺮﮐﺖ از ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺑﮫ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺗﻮﺣﯿﺪ اﺳﺖ. در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺗﻘﻠﯿﺪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ: ﮔﻮش را از آﻻﯾﺶ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻣﻨﺰه ﮐﻦ ﺗﺎ ﻧﻐﻤﺎت ﻋﻨﺪﻟﯿﺐ وﺣﺪت و ﺗﻮﺣﯿﺪ را از اﻓﻨﺎن ﺑﺎﻗﯽ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﺸﻨﻮی... ای اﺣﻤﺪ از ﺗﻘﯿﯿﺪ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺑﺮوﺿﮫ ﻗﺪس ﺗﺠﺮﯾﺪ و ﻓﺮدوس ﻋﺰ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﺑﺨﺮام. )ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ ﻣﺤﻔﻈﮫ 35:402 -5( ﻋﻠﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ ﺗﻘﻠﯿ ﺪ در واﻗﻊ ﻓﺮاﻣﻮش ﮐﺮد ن ﺣﻘﯿﻘﺖ روﺣﺎ ﻧﯽ وﺟﻮد اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. آدﻣﯽ از طﺮﯾﻖ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺑﺠﺎی ﺗﻮﺟﮫ ﺑﮫ ﺧﺪا و ﺗﺠﻠﯽ ﺧﺪا در وﺟﻮد ﺧﻮﯾﺶ ، ﺑﮫ ﻏﯿﺮ ﺧﺪا ﯾﻌﻨﯽ ﺑﮫ زﻣﺎﻣﺪاران ﻣﺬھﺒﯽ و ﭘﺎﺳﺪاران ﺳﻨﺖ رو ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺑﺠﺎی آ ﻧﮑﮫ ﺟﺰ ﺧﺪا را ﻧﺒﯿﻨﺪ و ﺟﺰ ﺑﮫ ﺧﺪا ﺗﻮﮐﻞ ﻧﻨﻤﺎﯾﺪ، ﻏﯿﺮ ﺧﺪا را ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ و ﺷﺮﯾﮏ ﺧﺪا ﻣﯽ ﮔﺮداﻧﺪ. از اﯾﻦ روﺳﺖ ﮐﮫ اﺻﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻧﯿﺰ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از ﻣﻔﺎھﯿﻢ ﻣﺘﺪاول آ ن ﺑﻤﺮاﺗﺐ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﯽ رود. اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ آﻧﺎ ن ﮐﮫ ﺑﺠﺎی ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺷﺨﺼﯽ ﺑﮫ ﺗﻘﻠﯿﺪ ر ؤ ﺳﺎی دﯾﻨﯽ ﻣﯽ ﭘ ﺮدازﻧﺪ "ﻣﺸﺮک" ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﯿﺎن دﺷﻨﺎم ﯾﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﮫ آﻧﺎن ﻧﯿﺴﺖ ﭼﺮا ﮐﮫ ھﯿﭽﮑﺲ در آﺋﯿﻦ ﺑﮭﺎﺋﯽ ﺑﺨﺎطﺮ ﺑﺎور دﯾﻨﯽ و ﻓﻠﺴﻔﯽ ﺧﻮﯾﺶ از ھﯿﭻ ﺣﻘﯽ ﻣﺤﺮوم ﻧﻤ ﯽ ﮔﺮدد. ﺑﺮ ﻋﮑﺲ در ﻋﯿﻦ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺣﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ھﻤﮕﺎن ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ از ﺑﺎورﺷﺎن، واژه ﻣﺸﺮک ﺗﻮﺻﯿﻒ ﯾﮏ واﻗﻌﯿﺖ روش ﺷﻨﺎ ﺳﯽ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ آ ﻧﮑﮫ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺪﻋﯿﺎن ﺑﺎور ﺑﮫ ﺗﻮﺣﯿﺪ ، ﺑﺎ اﻧﺤﻄﺎط ﺑﮫ ﻓﺮھﻨﮓ ﺗﻘﻠﯿﺪ در ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺻﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ را زﯾﺮ ﭘﺎ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ. ﺳﺒﺐ دﯾﮕﺮ ﮐﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺗﻘﻠﯿﺪ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ دھﻨﺪ اﯾﻨﺴﺘ ﮑﮫ اﺧﺘﻼف و ﺟﻨﮓ و ﻧﺰاع ﻣﯿﺎن ﻣﺬاھﺐ اﺳﺎﺳﺎً ﻣﺤﺼﻮل ﻓﺮھﻨﮓ ﺗﻘﻠﯿﺪ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﭘﯿﺮوان ادﯾﺎن از اطﺎﻋﺖ ﮐﻮرﮐﻮراﻧﮫ ﺳﺮان ﻣﻐﺮض ﺧﻮد ﮐﮫ ، ﻣﻨﺎﻓﻌﺸﺎن را در دﮔﺮ ﭘﺮدازی ادﯾﺎن دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﺑﯿﯿﻨﻨﺪ ، ﺳﺮ ﺑﺎز زﻧﻨﺪ و ﺧﻮد ﺑﮫ ﭼﺸﻢ ﺧﻮﯾﺶ ﺑﺒﯿﻨﻨﺪ و ﺑﮫ ﮔﻮش ﺧﻮد ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ ﺑﺰودی آﺷﺘﯽ و اﺣﺘﺮام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﯿﺎن ادﯾﺎن ﺻﻮرت ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ و آﺷﺘﯽ ادﯾﺎن ﺟﺎی ﺧﻮد را ﺑﮫ اﺧﺘﻼ ف و ﮐﺸﻤﮑﺶ ﻣﯿﺎن ادﯾﺎن ﻣﯽ ﺳﭙ ﺎرد. ﺳﺮاﻧﺠ ﺎم ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﮫ

40

از ﻧﻈﺮ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺗﻘﻠﯿﺪ ﻧ ﻘﻄﮫ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ اﺳﺖ ﭼﺮا ﮐﮫ ﭼﻨﺎﻧﮑ ﮫ در ﺑﺨﺶ ﺑﻌﺪ ﺧﻮاھﯿﻢ دﯾﺪ ﺗﺮک ﺗﻘﺎﻟﯿﺪ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ وﺳﯿﻠﮫ ﺣﺮﮐﺖ در ﺟﮭﺖ وﺣﺪت و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. ﺑﺮای درک ﺑﮭﺘﺮ اﯾﻦ اﺻﻞ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ ﺗﻮﺟﮫ ﻧﻤﻮد ﮐﮫ آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ روش ﺗﺒﻠﯿﻎ را ھﻤﺎن ﺷﺮاﯾﻂ و روش ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ دارﻧﺪ. اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺗﻌﺠﺒﯽ ﻧﺪارد ﭼﺮا ﮐ ﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ ءﷲ ھﻤﻮاره ﺑﯿﺎن ﻣﯽ دارﻧﺪ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ در آﻏﺎز ﺑﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺧﻮد ﭘﺮداﺧﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﺑﮫ ﺟﺴﺘﺠﻮی ﻣﺴﺘﻘﻼﻧﮫ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﻗﺪام ﮐﺮد و آﻧﮕﺎه ﺑﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ دﯾﮕﺮ ان ﭘﺮداﺧﺖ ﯾﻌﻨﯽ آﻧﮑﮫ ﺑﮫ دﯾﮕﺮان ﮐﻤﮏ ﮐﺮد ﮐﮫ ﻣﻘﺎم ارﺟﻤﻨﺪ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﮫ ﺎطﺮ ﺧ آ ورﻧﺪ، از ذﻟﺖ ﺗﻘﻠﯿﺪ دﺳﺖ ﺑﺮدارﻧﺪ و ﺧﻮد ﻣﺴﺘﻘﻼً ﺑﮫ ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ. در ﺷﻤﺎری از ﻧﻮﺷﺘﮫ ھﺎی اﯾﺸﺎن از اﯾﻦ دو ﻣﻄﻠﻮب ﺑﮫ ﺷﮑﻞ " ﺑﻨﻮﺷﻨﺪ و ﺑﻨﻮﺷﺎﻧﻨﺪ " ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﮫ ﻋﻼوه ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﻔﮭﻮم ﺗﺒﻠﯿﻎ را ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺑﺎ واژه ﺑﻼغ ﺑﻠﮑﮫ ﺑﻌﻼوه ﺑﺎ واژه ﺑﻠﻮغ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺳﺎﺧﺘﮫ اﻧﺪ و ﺗﺒﻠﯿﻎ را ﮐﻮﺷﺸﯽ ﺑﺮای آﻧﮑﮫ اﻓﺮاد ﺑﮫ ﺑﻠﻮغ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﯾﻌﻨﯽ از ﺗﻘﻠﯿﺪ ﺑﮫ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻣﺴﺘﻘﻼﻧﮫ روی ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و از ﻋﺮﺻﮫ ﺟﻨﮕﻞ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ ﺧﺮد و روح ﮔﺎم ﻧ ﮭﻨﺪ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ھﻤﻮاره ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﺷﺮط ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﯽ ﺣﻘﯿﻘﺖ و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﺷﺮط ﺗﺒﻠﯿﻎ را "اﻧﻘﻄﺎع" ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﺻﺪھﺎ اﺛﺮ اﯾﺸﺎن ﺑﮕﻮﻧﮫ ای ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺤﺜﯽ اﺳﺖ در ﺑﺎره ﻟﺰوم اﻧﻘﻄﺎع. اﯾﻨﮑﮫ اﻧﻘﻄﺎع ﺷﺮط اﺻﻠﯽ ﻋﺮﻓﺎن ﯾﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﯽ ﺣﻘﯿﻘﺖ رو ﺣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﻣﻮﺻﻮع ﺑﺴﯿﺎری از ﺛﺎر آ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ ء ﷲ از ﺟﻤﻠﮫ ﮐﺘﺎب اﯾﻘﺎن اﺳﺖ و در واﻗﻊ ﮐﺘﺎب اﯾﻘﺎن از دو ﺑﺨﺶ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﮔﺮدد و ﺑﺨﺶ اول ھﻤﮕﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﯽ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺳﺖ. ﺧﻮد ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در ﺳﺮ آ ﻏﺎز اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ھﻤﮫ ﻣﻄﺎﻟﺐ آن ﺑﺨﺶ را ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺧﻼﺻﮫ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ھﺮ ﮔﺰ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﮫ ﺳﺎﺣ واﺻﻞ ﻧﻤﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﻣﮕﺮ اﻧﮑﮫ از ھﺮ ﻧﭽﮫ آ و ھﺮ آن ﮐﺲ آ ﮐﮫ در ﺳﻤﺎﻧﮭﺎ و زﻣﯿﻦ اﺳﺖ آﻧﻘﻄﺎع ﻣﺤﺾ ﯾﺎﺑﻨﺪ. ﻋﯿﻦ ﺑﯿﺎن اﯾﻦ اﺳﺖ: ان اﻟﻌﺒﺎد ﻟﻦ ﯾﺼﻠﻮا اﻟﯽ ﺷﺎطﺊ ﺑﺤﺮ اﻟﻌﺮﻓﺎن اﻻ ﺑﺎﻻﻧﻘﻄﺎع اﻟﺼﺮف ﻋﻦ ﮐﻞ ﻣﻦ ﻓﯽ اﻟﺴﻤﻮات و اﻻرض. )اﯾﻘﺎن 1(

ﺷﺮاﯾﻂ و

ﻞ ﻋﺮﻓﺎن

41

ﭘﺲ اﻧﻘﻄﺎع ﺷﺮط ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻋﯿ ﻦ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ را ﺻﺪھﺎ ﺑﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎء ﷲ در ﺑﺎره ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﺼﺮت و ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ دارﻧﺪ. ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﺘﺪ " ھﺮ ﻧﻘﺴﯽ اﻟﯿﻮم اراده ﻧﺼﺮت اﻣﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﺑﮫ ﺗﺒﻠﯿﻎ ﻣﺸﻐﻮل ﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ اوﻻً ﺑﻄﺮاز اﻧﻘﻄﺎع ﻣﺰﯾﻦ ﮔﺮدد ". )ﻣﺠﻤﻮﻋﮫ ﻣﺤﻔﻈﮫ 26:11 ( اﻣﺎ اﯾﻨﮑﮫ اﻧﻘﻄ ﺎع ﭼﯿﺴﺖ از ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﻧﻮآورﯾﮭﺎ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﺳﺖ. دﯾﺪﯾﻢ ﮐﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺗﻘﻠﯿﺪ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﻗﺮار دادﻧﺪ و اﯾﻦ ھﻤﺎن ﻣﻔﮭﻮم راﺳﺘﯿﻦ اﻧﻘﻄﺎع اﺳﺖ. اﻧﻘﻄﺎع ﺑﮫ طﻮر ﮐﻠﯽ ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ از ﻏﯿﺮ ﺧﺪا ﻣﻨﻘﻄﻊ ﮔﺸﺖ و ﺑﮫ دﻧﯿﺎ دل ﻧﺒﺴﺖ. اﻣﺎ در اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺳﻨﺘﯽ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ ﺑ ﺴﯿﺎری ﻣﻮاﻗﻊ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ ﺳﺘﺎﯾﺶ ﺑﯿﮑﺎری و ﭘﺮھﯿﺰ از اﺷﺘﻐﺎل، و اﺻﻮﻻً ﺗﺮک دﻧﯿﺎ و ﺑﯽ اﻋﺘﻨﺎﺋﯽ ﺑﮫ آن ظﺎھﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد. اﻣﺎ در اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﻧﻘﻄﺎع ﺑﺎﻟﮑﻞ ﻣﻔﮭﻮﻣﯽ دﯾﮕﺮ اﺳﺖ. ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ اﻧﻘﻄﺎع در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﮫ ﺳﮫ ﻣﻌﻨﺎ آ ﻣﯽ ﯾﺪ و اﯾﻦ ﺳﮫ ﻣﻌﻨﺎ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ارﺗﺒﺎط ﻧﺰدﯾﮏ و ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﯽ دارﻧﺪ. اوﻟﯿﻦ ﻣﻔﮭﻮم اﻧﻘﻄﺎع ﭘﺪﯾﺪاری اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ اﻧﮑﮫ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﯽ ﺣﻘﯿﻘﺖ و ﺑﺮای ﺗﺒﻠﯿﻎ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﺎﯾﺪ آدﻣﯽ ﺧﻮد را از ﺗﻌﻠﻘﺎت ﻣﺎد ی و ﺧﻮد ﭘﺮﺳﺘﯽ و آز و ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﭘﺮ ﺧ ﺎﺷﮕﺮی آزاد ﻧﻤﺎﯾﺪ. در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل اﯾﻦ اﻧﻘﻄﺎع ﻣﺴﺘﻠﺰم ﻣﺤﺒﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ و ﮐﻠﯽ ﺑﮫ ھﻤﮫ ھﺴﺘﯽ و ھﻤﮫ ﻧﻮع اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ در ھﻤﮫ ﭼﯿﺰ و ھﻤﮫ ﮐﺲ ﺗﺠﻠﯽ ﺧﺪا را دﯾﺪن و ﺑﺎ ھﻤﮫ ﮐﺲ ﺑﺎ ﻣﮭﺮﺑﺎﻧﯽ و ﻣﮭﺮ رﻓﺘﺎر ﮐﺮدن. ﭼﻨﯿﻦ اﻧﻘﻄﺎﻋﯽ اﻣﮑﺎن آزادی از ﺗﻌﺼﺒﺎت و ﺗﻌﻠﻘﺎت ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﮔﺮوھﯽ را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﯽ دھﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ اﻣﮑﺎن ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ را ﻣ ﯿ ﺴﺮ ﻣﯽ ﺳﺎزد. ﻣﻌﻨﺎی دوم اﻧﻘﻄﺎع اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ اﻧﻘﻄﺎع از ﻏﯿﺮ ﺧﺪا ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﮫ دﯾﮕﺮان واﺑﺴﺘﮫ ﺷﺪ و اﯾﻦ اﻣ ﺮ ﭘﯿﺶ از ھﺮ ﭼﯿﺰ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ ﻓ ﺮد از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی واﺑﺴﺘﮫ ﺑﮫ دﯾﮕﺮان ﻧﺒﻮده و دﺳﺘﺶ را ﺟﻠﻮی دﯾﮕﺮان دراز ﻧﮑﻨﺪ. ﺑﮫ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﯾﮏ ﻣﻌﻨﺎی اﻧﻘﻄﺎع ﻟﺰوم اﺷﺘﻐﺎل و ﮐﺎر اﺳﺖ. ﺗﻨﺒﻠﯽ و ﺑﯿﮭﻮدﮔﯽ از ﺟﻤﻠﮫ اﺟﺘﻨﺎب از ﻣﺮدم و ﮔﺪاﺋﯽ و دروﯾﺸﯽ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ اﻧ ﻘ ﻄﺎع از ﺧﻠﻖ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﮫ ﮐﻤﺎل واﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﮫ ﺧﻠﻖ اﺳﺖ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﮫ آدﻣﯽ از طﺮﯾﻖ ﮐﺎر دﯾﮕﺮان و دﺳﺘﺮﻧﺞ دﯾﮕﺮان زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﺪ و ﻧﺎم اﯾﻦ ذﻟﺖ و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﯾﺎ اﺳﺘﺜﻤﺎر دﯾﮕﺮان را ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺑﻨﺎﻣﺪ و ﺑﺮ دﯾﮕﺮان ﻓﺨﺮ ﺑﻔﺮوﺷﺪ. در ﺑﺎره ﺗﺒﻠﯿﻎ ،

42

ا ﻧﻘﻄﺎع ﺑﮫ ھﺮ دو ﻣﻌﻨﺎ ﺑﺎرھﺎ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺗﮑﺮار ﻣﯽ ﮔﺮدد ﯾﻌﻨﯽ اﻧﮑﮫ ﻧﺼﺮت و ﺗﺒﻠﯿﻎ اﻣﺮ ﺧﺪا ﻧﺒﺎﯾﺪ دﮐﺎﻧﯽ ﺑﺮای اﻣﺮار ﻣﻌﺎش و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﮫ دﯾﮕﺮان ﺑﺸﻮد. ﺑﮕﻔﺘﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺴﯿﻢ ﻟﻄﯿﻒ ﺳﺤﺮی ﺑﺮ ﺷﮭﺮھﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔ ﻮن ﻣﺮور ﻧﻤﺎﯾﺪ و در ﮐﻤﺎل اﻧﻘﻄﺎع ﺧ ﻔﺘﮕﺎن را ﺑﯿﺪار ﮐﻨﺪ و در ﻧﮭﺎﯾﺖ آزادﮔﯽ و ﻓﺮاﻏﺖ آن ﻣﺤﻞ را ﺗﺮک ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﻣﺎ ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﻔﮭﻮم اﻧﻘﻄﺎع ﭼﯿﺰ دﯾﮕﺮ ی اﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺎ دو ﻣﻔﮭﻮم ﮔﺬﺷﺘﮫ ارﺗﺒﺎط ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮕﯽ دارد اﻣﺎ در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل درﯾﭽﮫ ای ﺑﮫ ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻧﻮﯾﻦ اﺳﺖ. ﻣﻌﻨﺎی اﺻﻠﯽ اﻧﻘﻄﺎع در آ ﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ در ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺣﻘﯿﻘﺖ آدﻣﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻄﻠﻘﺎً ﺗﻘﻠﯿﺪ را ﮐ ﻨﺎر ﺑﮕﺬارد، در ھﺮ آ ﻧﭽﮫ ﮐﮫ دﯾﺪه و ﺷﻨﯿﺪه ﺷﮏ ﻧﻤﺎﯾﺪ، ھﻤﮫ ﺑﺎورھﺎ ﯾﯽ را ﮐﮫ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﻠﻘﯿﻦ ﺧﺎﻧﻮاده و ر ؤ ﺳﺎی دﯾﻨﯽ و ﻓﺮھﻨﮓ و ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺑﺮاو ﺗﺤﻤﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﮫ ﻣﻌﺮض اﻧﺘﻘﺎد و ﻣﻮرد ﺗﺮدﯾﺪ ﻗﺮار دھﺪ. ﺑﮫ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﺑﮫ ﭼﺸﻢ ﺧﻮد ﺑﺒﯿﻨﺪ و ﺑﮫ ﮔﻮش ﺧﻮد ﺑﺸﻨﻮد. در اﯾﻦ ﺟﺎﺳﺖ ﮐﮫ آ دﻣﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺮده ھﺎ ﺗﻨﯿﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻧﻈﺎم ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺗﻌﺼﺐ را ﭘﺎره ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﻧﻮر ﺣﻘﯿﻘﺖ را ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً و ﺑﺪون ﻣﺎﻧﻊ ﺗﺤﻤﯿﻠﯽ ﻣﺸﺎھﺪه ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻦ ا ﺻﻞ ﯾﻌﻨﯽ ﺷﮏ ﻣﻨﻈﻢ در ھﻤﮫ ﮔﻔﺘﮫ ھﺎ، ﺷﻨﯿﺪه ھﺎ و ﺑﺎورھﺎی ﺗﻘﻠﯿﺪی ﺷﺮط ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺳﺖ و ھﻤﭽﻨﺎﻧﮑﮫ در اول اﯾﻘﺎن آﻣﺪه اﺳﺖ ﺑﺪون اﻧﻘﻄﺎع ﻣﺤﺾ از ھﺮ آن ﮐﺲ ﮐﮫ در ﺳﻤآ ﺎﻧﮭﺎ و زﻣﯿﻦ اﺳﺖ وﺻﻮل ﺑﮫ ﺳﺎﺣﻞ ﻋﺮﻓ ﺎن اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ. اﯾﻦ اﻧﻘﻄﺎع ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺷﺠﺎﻋﺖ و ﺷﮭﺎﻣﺖ اﺳﺖ ﭼﺮا ﮐﮫ درھﻢ ﺷﮑﺴﺘﻦ ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺟﺮأت ﯾﺎﻓﺘﻦ ﺑﮫ ﺗﻌﺼﺒﺎت ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن و در ﺟﮭﺖ ﻋﮑﺲ آب ﺷﻨﺎ ﮐﺮدن ھﻤﻮاره ﺑﺎ آزار و دﺷﻨﺎم ﺳﻨﺖ ﭘﺮﺳﺘﺎن و ﻣﻘﻠﺪان ھﻤﺮاه ﻣﯽ ﮔﺮدد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﮐﺴﯽ ﮐﮫ در ﺧﯿﺎل ﻧﺎم و ﻧﺸﺎن و ﻣﺎل ﺑﺎﺷﺪ و از ﺷﺠﺎﻋﺖ و اﻧﻘﻄﺎع ﺑﯽ ﻧﺼﯿﺐ ھﺮﮔﺰ ﺑﮫ

ی

ﻧﻘﺪ

ﺳﺎﺣﻞ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻧﺰدﯾﮏ ﻧﺨﻮاھﺪ ﺷﺪ. از اﯾﻦ روﺳﺖ ﮐﮫ اﻧﻘﻄﺎع در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در آن واﺣﺪ ﺑﮫ ﺻﻮرت آﻣﺎدﮔﯽ ﺑﺮای ﺟﺎﻧﺒﺎزی و ﻧﺜﺎر ﺟﺎن و ﻣﺎل ﻧﯿﺰ ﺟﻠﻮه ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻣﻔﮭﻮم اﻧﻘﻄﺎع در

آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از ﻣﻔﺎھﯿ ﻢ ﺳﻨﺘﯽ ﻓﺮاﺗﺮ ﻣﯽ رود و ﺑﺠﺎی آ ﻧﮑﮫ ﭘﯿﺮوی ﺑﯿﭽﻮن و ﭼﺮا از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺬھﺒﯽ و ﺑﺎ ﻋﺎرف ﺻﻮﻓﯽ اﻧﻘﻄﺎع از دﻧﯿﺎ ﺗﻠﻘﯽ ﮔﺮدد اﻧﻘﻄﺎع ﺑﮫ ﺷﮑﻞ اﺳﺘﻘﻼل ﻓﮑﺮی، ﺷﮭﺎﻣﺖ اﻧﺪﯾ ﺸﯿﺪن، و درﯾﺪن ﭘﺮده ھﺎی ظﻨﻮن و اوھﺎم در ﻣﯽ آﯾﺪ. در ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻏﺮب ﻣﻔﺎھﯿﻤﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ

43

ﺷﮏ ﻣﻨﻈﻢ دﮐﺎرﺗﯽ و روﺷﻨﮕﺮی ﮐﺎﻧﺘﯽ و ﮐﺸﻒ ﺣﺠﺎب ھﺎﯾﺪﮔﺮی ھﻤﮕﯽ ﺑﮫ ﺟﻨﺒﮫ ای از اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻧﻮﯾﻦ اﻧﻘﻄﺎع ﺮﺑﻮط ﻣ ﻣﯽ ﮔﺮدد . ج. ﺑﺎزﺳﺎزی ﺟﺎﻣﻌﮫ دﯾﺪﯾﻢ ﮐﮫ ﻣﻔﮭﻮم ﻧﺼﺮت ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﺗﻌﺒﯿﺮی روﺣﺎﻧﯽ از ھﺴﺘ و اﻧﺴﺎن اﻣﺎ اﯾﻦ ﺗﻌﺒﯿﺮ در ﺳﻄﺢ ﺷﻌﺎر ﺗﮭﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻧ ﻤﯽ ﻣﺎﻧﺪ ﺑﻠﮑﮫ ﻧ ﺨ ﺴﺖ در راﺑﻄﮫ ﺑﺎ دﯾﻦ و ﻋﺮﻓﺎن ﻧﮭﺎدﯾﻨﮫ ﺷﺪ ه و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺧﺪا در ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮان و ادﯾﺎن ﺟﻠﻮه ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ . اﻣﺎ ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﺼﺮت در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از اﯾﻦ ھﻢ ﻓﺮاﺗﺮ ﻣﯽ رود و اﺻﻞ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ را ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮫ اﻧﺴﺎن ﻧﯿﺰ اطﻼق ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮه ﺣﻘﯿﻘﺖ روﺣﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن ﺑﮫ ﺷﮑﻞ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﮭﺎﺋﯽ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﻧﮭﺎﺋﯽ ﻧﺼﺮت ﻋﺒﺎرت از ﮐﻤﮏ ﺑﮫ ﺑﺮﻗﺮاری وﺣﺪت ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺑﺸﺮی در ﻣﯽ آﯾﺪ. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ، ﺑﺎزﺳﺎزی ﻧﺼﺮت ﺑﺎزﺳﺎزی ﻓﺮھﻨﮓ و ﻧﻈﺎم اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﮫ ﭼﻨﺪ اﺻﻞ ﻣﺮﮐﺰی در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﮐﮫ ﺑﮫ ﺑﺎزﺳﺎزی ﺟﺎﻣﻌﮫ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ ﺗﻮﺟﮫ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ. اول: ﺑﺮاﺑﺮی و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﺑﺎزﺗﺎب ھﺸﯿﺎری روﺣﺎﻧﯽ آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از ﺑﺮاﺑﺮی ﺣﻘﻮق اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ، و وﺣﺪت و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع ﺑﺸﺮ دﻓﺎع ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻧﺼﺮت را ﺑﮫ ﻣﻌﻨﺎی ﻣﺤﻮ ﻧﻔﺮت و ﮐﯿﻨﮫ و ﺗﻌﺼﺐ از دﻟﮭﺎی ﻣ ﺮدﻣﺎن ﻣﯽ ﺷﻤﺎرد. اﻣﺎ اﯾﻦ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﻣﺤﺼﻮل ﺗﻌﺒﯿﺮ روﺣﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن در اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﺳﺖ و ﺑﺪﯾﻦ ﺟﮭﺖ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﻣﯽ ﮔﺮدد. در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﻓﻠﺴﻔﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺣﻀﺮت ﺑﮭ ﺎءﷲ ﻧﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﺑﺎ ﻓﻠﺴﻔﮫ ھﺎی ﻣﺎدی ﮔﺮا ﺗﻔﺎوت ﮐﯿﻔﯽ دارد ﺑﻠﮑﮫ ﺑﺨﺼﻮص ﺑﺎ ﻓﻠﺴﻔﮫ ﺳﻨﺖ ﮔﺮاﯾﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﺬھﺒﯽ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر اﺳﺖ . در اﺑﺘﺪا ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﻨﻈﺮ ﻏﺮﯾﺐ ﺑﯿﺎﯾﺪ ﭼﺮا ﮐﮫ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﮫ ھﻢ آﺋﯿﻦ ﺑﮭﺎﺋﯽ و ھﻢ ﺳﻨﺖ ﮔﺮاﯾﺎن ﻣﺬھﺒﯽ ھﺮدو ﻧﻈﺮﯾﮫ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻔﺮوﺿﺎت روﺣﺎﻧﯽ ﺑﻨﺎ ﻧﮭﺎده اﻧﺪ. اﻣﺎ ﺣﻘﯿﻘﺖ آﻧﺴﺘﮑﮫ اﯾﻦ ﺷﺒﺎھﺖ ﺗﻨﮭﺎ ﺷﺒﺎھﺘﯽ ظﺎھﺮﯾﺴﺖ و در واﻗﻌﯿﺖ ﻣﯿﺎن اﯾﻦ دو ﻧﻈﺮﯾﮫ ﺷﮑﺎﻓﯽ ژرف ﻗﺮار دارد. ﺑﺮای درک ﻓﻠﺴﻔﮫ ﺳﻨﺖ ﮔﺮاﺋﯽ ﻣﺬھﺒﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ

ﺖاﺳ

روﺣﺎﻧﯽ

44

ﺗﻮﺟﮫ ﻧﻤﺎﺋﯿﻢ ﮐﮫ ھﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﮫ اﻧﺪﯾﺸﻤﻨﺪان ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺧﺎطﺮﻧﺸﺎن ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﻨﻄﻖ ﻗﻠﺴﻔﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻗﺮون وﺳﻄﺎﺋﯽ )ﮐﮫ در ﻣﻨﻄﻖ ﺳﻨﺖ ﮔﺮاﯾﺎن ﻣﺬھﺒﯽ اداﻣﮫ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ( ﻣﻨﻄﻖ ﺗﺸﺎﺑﮫ و ﺗﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ. ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﮐﮫ در اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ راﺑﻄﮫ ﻣﯿﺎن ﺧﺪا ﺑﺎ ﺧﻠﻖ در راﺑﻄﮫ ﻣﯿﺎن ﮔﺮوھﮭﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﮑﺮار و ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. راﺑﻄﮫ ﺧﺪا ﺑﺎ ﺧﻠﻖ راﺑﻄﮫ ﺑﺮﺗﺮی و ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی اﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ، ﺗﮑﺮار اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻖ در ﻋﺮﺻﮫ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﮫ ﺗﻮﺟﯿﮫ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی و اﺳﺘﺒﺪاد و ﺗﺒﻌﯿﺾ در ﺻﺠﻨﮫ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﮔ ﺮدد. ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺜﺎل، راﺑﻄﮫ ﻣﯿﺎن ﻣﺮد و زن ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از راﺑﻄﮫ ﺧﺪا ﺑﺎ ﺧﻠﻖ ﻣﯽ ﮔﺮدد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ زن ﻣﻄﯿﻊ و ﮐﮭﺘﺮ ﻣﺮد ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد . ﯾﺎ آﻧﮑﮫ راﺑﻄﮫ آزاد و ﺑﺮده ﺗﺠﻠﯽ راﺑﻄﮫ ﺧﺪا ﺑﺎ آﻓﺮﯾﺪه اش ﻣﯽ ﺷﻮد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﺮده داری ﺳﻨﺘﯽ اﻟﮭﯽ و ﻣﺸﺮوع ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﮔﺮدد . ﯾﺎ اﻧﮑﮫ راﺑﻄﮫ ﻣﯿﺎن ﺣﺎﮐﻢ و ﻣﺮدم اﻧﻌﮑﺎﺳﯽ از راﺑﻄﮫ ﭘﺮوردﮔﺎر و ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﺶ ﻣﯽ ﺷﻮد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﻧﻈﺎ م اﺳﺘﺒﺪاد ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﺸﺮوع ﻣﯽ ﮔﺮدد. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن اﻟﺒﺘﮫ راﺑﻄﮫ ﻣﯿﺎن ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺬھﺒﯽ و ﻋﺎﻣﮫ ﻣﺮدم ﺑﻌﻨﻮان ﺻﺮﯾﺤﺘﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮه ﻧﺴﺒﺖ رﺑﻮﺑﯿﺖ و ﻋﺒﻮدﯾﺖ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد زﯾﺮا ﮐﮫ ﻋﻠﻤﺎ ء ء و ﻓﻘﮭﺎ ﺑﻌﻨﻮان ﻧﻤﺎﯾﻨﺪه ﺧﺪا ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ. ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﮫ در ﻣﻨﻄﻖ ﺗﺸﺎﺑﮫ و ﺗﻨﺎﺳﺐ ظﺎھﺮاً ھﻤﮫ ﭼ ﯿﺰ آﮐﻨﺪه از ﻣﻨﻄﻖ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ و روﺣﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻧﻈﺎم اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ از اﯾﻤﺎن و ﻋﺮﻓﺎن ﻣﯽ ﮔﺮدد. اﻣﺎ از ﻧﻈﺮ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻖ درﺳﺖ ﻧﯿﺴﺖ. ﯾﻌﻨﯽ آ ﻧﮑﮫ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻓﻠﺴ ﻔﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ، اﻧﺴﺎن را ﺑﮫ ﺣﺪ ﯾﮏ ﺷﯿﺊ و ﻣﻮﺟﻮدی ﻋﺎری از ھﺮ ﻧ ﻮع ﺟﻨﺒﮫ روﺣﺎﻧﯽ ﻣﻨﺤﻂ ﻣﯽ ﺳﺎزد اﻣﺎ در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از واژه ھﺎی ﻣﺬھﺒﯽ ﺳﻌﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﮫ ﺑﮫ اﺳﻢ دﯾﻦ ﺑﮫ ﺗﻮﺟﯿﮫ رواﺑﻂ ﺳﻠﻄﮫ و ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﻮد. در واﻗﻊ ﻣﻨﻄﻖ ﺗﺸﺎﺑﮫ ﻧﮫ ﻣﻨﻄﻘﯽ ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ و روﺣﺎﻧﯽ ﺑﻠﮑﮫ طﺮد و ﻧﻔﯽ ھﺮﻧﻮع ﺗﻌﺒﯿﺮ روﺣﺎﻧﯽ از ھﺴﺘﯽ و اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ ﻧﻮآوری ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در اﯾﻦ ﺑﺎره ﺗﻮﺟﮫ ﮐﻨﯿﻢ. آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﮑﺮراً اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ را ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﮫ ﭼ ﻮن ھﻤﮫ ھﺴﺘﯽ و ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﻣﺨﻠﻮق ﯾﮏ ﺧﺪاﯾﻨﺪ و ﺑﮫ ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﮐﻠﻤﮫ ﺧﻠﻖ ﺷﺪه اﻧﺪ در ﻧﺘﯿﺠﮫ ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﺑﺎ ھﻢ ﺑﺮاﺑﺮﻧﺪ و دارای ﺣﻘﻮق ﻣﺴﺎو ی. اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﺑﮫ دو ﺷﮑﻞ ظﺎھﺮاً ﻣﺘﻌﺎرض ﺟﻠﻮه ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. اول آﻧﮑﮫ ﭼﻮن ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﺑﮫ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﮫ ﺧﺪا دارای ﻣﻘﺎم ﻋﺒﻮدﯾﺖ ھﺴﺘﻨﺪ در ﻧﺘﯿﺠﮫ ھﯿﺠﯿﮑﺲ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در راﺑﻄﮫ

ﻣﻌﻤﻮﻻً

45

ﺧﻮد ﺑﺎ دﯾﮕﺮی ادﻋﺎی ﺑﺮﺗﺮی ﻧﻤﺎﯾﺪ ﭼﺮا ﮐﮫ اﯾﻦ ادﻋﺎ ﺑﮫ ﻣﻌﻨﯽ ﻧﻔﯽ ﻋﺒﻮدﯾﺖ ﺧﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. در ﭼ ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻮن ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﺑﻨ ﺪه ﺧﺪاھﺴﺘﻨﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺻﻮرت و ﻣﺜﺎل ﺧﺪا ھﺴﺘﻨﺪ ﭘﺲ ھﻤﮫ اﻧﺴﺎﻧﮭﺎ ﻋﺰﯾﺰ و ﻣﻘﺪس و ﺑﺮاﺑﺮﻧﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ھﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ را ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ذﻟﯿﻞ و ﺧﻮار ﻧﻤﻮد. ﺑﺮای ﺑﯿﺎن اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮ ع ﺑﮫ ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﮫ از اﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ ء ﷲ اﺷﺎره ﻣﯽ ﮐﻨﻢ. اوﻟﯿﻦ ﻣﺜﺎل ﻣﺮﺑﻮط ﺑﮫ ﺗﺤﺮﯾﻢ ﺑﺮده داری اﺳﺖ. در ﮐﺘﺎب اﻗﺪس ﭘﺲ از اﻧﮑﮫ ﺑﺮده داری را ﺣﺮام ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ ﮐﮫ ھﯿﭽﮑﺲ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺧﻮد را ﺑﺮﺗﺮ از ھﯿﭽﮑﺲ دﯾﮕﺮ ﺑﺸﻤﺎرد ﭼﺮا ﮐﮫ ھﻤﮫ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﺪاﯾﻨﺪ و ھﻤﮫ دﻻﻟﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ ﺟﺰ او ﺧﺪاﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ ) و ﻟﯿﺲ ﻻﺣﺪ ان ﯾﻔﺘﺨﺮ ﻋﻠﯽ اﺣﺪ. ﮐﻞ ارﻗﺎء ﻟﮫ و ادﻻء ﻋﻠﯽ اﻧﮫ ﻻ اﻟﮫ اﻻ ھﻮ (. در اﯾﻨﺠﺎ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﮫ درﺳﺖ ﻧﻘﻄﮫ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﻄﻖ ﺗﺸﺎﺑﮫ ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. ﻋﺒﻮدﯾﺖ اﻧﺴﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﮫ ﺧﺪا ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ ھﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻮد را ﺑﺮﺗﺮ از دﯾﮕﺮی ﺑﺸﻤﺎرد ﯾﺎ اﻧﮑﮫ دﯾﮕﺮی را ﺑﮫ ﺑﺮدﮔﯽ ﺑﮑﺸﺪ. ھﻤﮫ آدﻣﯿﺎن ﺑﺎ ﻋﺒﻮدﯾﺖ ﺧﻮد از اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺣﮑﺎﯾﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ ﺟﺰ او ﺧﺪاﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ ﯾﻌﻨﯽ ھﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در راﺑﻄﮫ ﺑﺎ ﺎ اﻧﺴ ﻧﮭﺎی دﯾﮕﺮ ﺧﺪاﮔﻮﻧﮫ و ﻓﺮﻋﻮﻧﯽ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﯾﺪ. ﻧﻤﻮﻧﮫ دوم در آﺧﺮ ﮐﻠﻤﺎت ﻣﮑﻨﻮﻧﮫ ﻋﺮﺑﯽ آﻣﺪه اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ ﻋﻠﺖ اﯾﻨﮑﮫ ﺧﺪا ھﻤﮫ آدﻣﯿﺎن را از ﯾﮏ ﺧﺎک ﺑﻮﺟﻮد آورده اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﮫ ھﯿﭽﮑﺲ ﺧﻮد را ﺑﺮﺗﺮ از دﯾﮕﺮ ی ﻧﺸﻤﺎرد. ﭘﺲ ھﻤﺎﻧﮕﻮﻧﮫ ﮐﮫ ھﻤﮕﺎن از ﺧﺎک آﻓﺮﯾﺪه ﺷﺪه اﻧﺪ ﺷﺎﯾﺴﺘﮫ اﺳﺖ ﮐﮫ ھﻤﮕﯽ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﻓﺮد واﺣﺪ ﺑﺸﻮﻧﺪ، ﺑﺮ ﯾﮏ ﭘﺎ ﻣﺸﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و از ﯾﮏ دھﺎن ﺗﻐﺬﯾﮫ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ اﻧﮑﮫ ھﻤﮫ آدﻣﯿﺎن ﻧﺸﺎﻧﮫ ھﺎی ﺗﻮﺣﯿﺪ ﺧﺪا ﮔﺮدﻧﺪ. ﻋﯿﻦ ﺑﯿﺎن اﯾﻦ اﺳﺖ: ﯾﺎ اﺑﻨﺎء اﻻﻧﺴﺎن ھﻞ ﻋﺮﻓﺘﻢ ﻟﻢ ﺧ ﻠﻘﻨﺎﮐﻢ ﻣﻦ ﺗﺮاب واﺣﺪ ﻟﺌﻼ ﯾﻔﺘﺨﺮ ا ﺣﺪ ﻋﻠﯽ اﺣﺪ و ﺗﻔﮑﺮوا ﻓﯽ ﮐﻞ ﺣﯿﻦ ﻓﯽ ﺧﻠﻖ اﻧﻔﺴﮑﻢ. اذاً ﯾﻨﺒﻐﯽ ﮐﻤﺎ ﺧﻠﻘﻨﺎﮐﻢ ﻣﻦ ﺷﯿﺊ واﺣﺪ ان ﺗﮑﻮﻧﻮا ﮐﻨﻔﺲ واﺣﺪة ﺑﺤﯿﺚ ﺗﻤﺸﻮن ﻋﻠﯽ رﺟﻞ واﺣﺪ و ﺗﺄﮐﻠﻮن ﻣﻦ ﻓﻢ واﺣﺪ و ﺗﺴﮑﻨﻮن ﻓﯽ ارض واﺣﺪة ﺣﺘﯽ ﺗﻈﮭﺮ ﻣﻦ ﮐﯿﻨﻮﻧﺎﺗﮑﻢ و اﻋﻤﺎﻟﮑﻢ و اﻓﻌﺎﻟﮑﻢ اﯾﺎت اﻟﺘﻮﺣﯿﺪ و ﺟﻮاھﺮ اﻟﺘﺠﺮﯾﺪ. ﺗﮑﺘﮫ ای ﮐﮫ در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن، ﮐﮫ در دوران اوﻟﯿﮫ ﯾﻌﻨﯽ در دوران ﺑﻐﺪاد ﻧﻮﺷﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺗ ﮐﯿﺪ ﺄ ﺷﺪه اﺳﺖ اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ اﺻﻞ ﺗﻮﺣﯿﺪ ﺧﺪا ﻣﺴﺘﻠﺰم اﺻﻞ وﺣﺪت ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﻨﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺮاﺑﺮی و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ

46

ﻧﻮع اﻧﺴﺎن اﺳﺖ. در واﻗﻊ اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻣﮭﻤﺘﺮ ﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽ و ﻧﻮآوری آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ ء ﷲ اﺳﺖ. در ﺑﯿﺎﻧﯽ دﯾﮕﺮ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در ﺑﺎره آداب زﯾﺎرت ﺗﻮﺳﻂ ﺑﮭﺎﺋﯿﺎن ﺳﺨﻦ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ و ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ وﻗﺘﯽ ﺑﮫ ﺣﻀﻮر آ ن ﺣﻀﺮت ﻣﯽ رﺳﻨﺪ از ﺳﺠﺪه و ﺗﻌﻈﯿﻢ و دﺳﺖ ﺑﻮﺳﯽ و ﻧﻈﺎﯾﺮ آ ن ﺧﻮدداری ﮐﻨﻨﺪ ﭼﺮا ﮐﮫ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺳﺠﻮد و ﺗﻌﻈﯿﻢ را ﺑﺮ ﭘﺎی ﻣﻦ و ﭘﺎی ﻏﯿﺮ ﻣﻦ ﺣﺮام ﮐﺮده اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﻣ ﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ ﺳﺠﺪه ﺗﻨﮭﺎ ﺷﺎﯾﺴﺘﮫ ﺧﺪاﺳﺖ و ھﺮ آﻧﺠﮫ ﮐﮫ ﻏﯿﺮ ﺧﺪاﺳﺖ ﺳﺠﺪه در ﻣﻘﺎﺑﻞ او ﺣﺮام اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎﺋﺎﻟﻠہ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ ھﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﻧﺒﺎﯾﺪ در ﭘﯿﺶ ھﯿﭽﮑﺲ دﯾﮕﺮ ﺧﻮد را ﺧ ﻮار و ذﻟﯿﻞ ﻧﻤﺎﯾﺪ . ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﮐﮫ ﺳﺠﻮد ﺑﮫ ﺧﺪا م ﻣﺴﺘﻠﺰ ﺣﺮام ﺑﻮدن ﺳﺠﻮد اﻧﺴﺎن ﺑﮫ اﻧﺴﺎﻧﯽ دﯾ ﮕﺮ اﺳﺖ ﺣﺘﯽ ﺳﺠﻮد اﻧﺴﺎن ﺑﮫ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪا ﯾﻌﻨﯽ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻧﯿﺰ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ. ﻋﯿﻦ ﺑﯿﺎن اﯾﻦ اﺳﺖ: اﻧﮫ ﯾﻤﻨﻌﮑﻢ ﻋﻦ اﻻﻧﺤﻨﺎء و اﻻﻧﻄﺮاح ﻋﻠﯽ ﻗﺪﻣﯽ و اﻗﺪام ﻏﯿﺮی... ﻟﯿﺲ ﻻﺣﺪ ان ﯾﺘﺬﻟﻞ ﻋﻨﺪ ﻧﻔﺲ... ﻗﺪﺣﺮم ﻋﻠﯿﮑﻢ اﻟﺘﻘﺒﯿﻞ و اﻟﺴﺠﻮد و اﻻﻧﻄﺮاح و اﻻﻧﺤﻨﺎء... ان اﻟﺴﺠﻮد ﯾﻨﺒﻐﯽ ﻟﻤﻦ ﻻ ﯾﻌ ﺮف وﻻ ﯾﺮی واﻟﺬی ﯾﺮی...ﻟﯿﺲ ﻻﺣﺪ ان ﯾﺴﺠﺪه. ﻧﻤﻮﻧﮫ دﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎء ﷲ اﺳﺖ: ﻗﻠﺐ را ﻣﻨﻮر دارﯾﺪ و از ﺧﺎک و ﺧﺎﺷﺎک ﺿﻐﯿﻨﮫ و ﺑﻐﻀﺎء ﻣﻄﮭﺮ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ. ﮐﻞ اھﻞ ﯾﮏ ﻋﺎﻟﻤﯿﺪ و از ﯾﮏ ﮐﻠﻤﮫ ﺧﻠﻖ ﺷﺪه اﯾﺪ. ﻧﯿﮑﻮﺳﺖ ﺣﺎل ﻧﻔﺴﯽ ﮐﮫ ﺑﮫ ﻣﺤﺒﺖ ﺗﻤﺎم ﺑﺎ ﻋﻤﻮم اﻧﺎم ﻣﻌﺎﺷﺮت ﻧﻤﺎﯾﺪ. و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺑﯿﺎ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻧﯿﺰ اﺷﺎره ﺷﻮد ﮐﮫ در آن ﭘﺲ از طﺮد ﺣﻤﻠﮫ اﺳﺘﻌﻤﺎرﮔﺮاﻧﮫ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﺑﮫ ﻣﺼﺮ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ دارﻧﺪ ﮐﮫ ﭼﻮن ھﻤﮫ از ﯾﮏ ﮐﻠﻤﮫ ﺧﻠﻖ ﺷﺪه اﻧﺪ ﭘﺲ ھﻤﮫ ﻧﻮع ﺟﻨﮓ و ﻧﺰاع از ﺟﻤﻠﮫ اﺳﺘﻌﻤﺎر و اﻣﭙﺮﯾﺎﻟﯿﺰم ﻧﺎﻣﺸﺮوع اﺳﺖ: و اﮐﺜﺮ ﻣﺤﺎرﺑﺎت ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺤﺾ ھﻮی ظﺎھﺮ وﻟﮑﻦ ﺑﮫ دﯾﻦ و ﺣﻤﯿّﺖ و وطﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽ دھﻨﺪ. دﯾﻦ و وطﻦ ﺷﮭﺎدت ﻣﯽ دھﻨﺪ ﺑﺮ ﮐﺬب اﯾﻦ ﮔﺮوه. ﺑﮕﻮ ﻋﺎﻟﻢ ﯾﮏ وطﻦ اﺳﺖ و ﻣﺒﺪء ﺧﻠﻖ از ﯾﮏ ﮐﻠﻤﮫ اﯾﻦ ﻧﺰاع از ﺑﺮای ﭼﮫ و اﯾﻦ ﻋﻨﺎد از ﺑﮭﺮ ﮐﮫ.

ن

47

اﮐﻨﻮن ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﮫ را ﻧﯿﺰ ﺧﺎطﺮ ﻧﺸﺎن ﻧﻤﺎﯾﻢ ﮐﮫ ﭼﻮن ﻓﻠﺴﻔﮫ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺎزﺗﺎب و ﻣﻘﺘﻀﺎی ﺗﻌﺒﯿﺮ روﺣﺎﻧﯽ اﯾﺸﺎن از اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ اﻧﺪﯾﺸﮫ ھﺎی ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﻌﺒﯿﺮی ﻣﺎدی از اﻧﺴﺎن ھﻢ ﺗﻔﺎوت ﻋﻤﺪه دارد. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮫ دو ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻣﺪرن و ﭘﺴﺎﻣﺪرن اﺷﺎره ﮐﻮﺗﺎھﯽ ﻧﻤﻮد. ﻓﻠﺴﻔﮫ ﻣﺪرن ﮐﻮﺷﯿﺪ ﮐﮫ ﻣﺒﻨﺎی روﺣﺎﻧﯽ اﺧﻼق و ﺣﻘﻮق را از ﻣﯿﺎن ﺑﺮدارد و ﺗﻨﮭﺎ ﺑﺎ ﺗﮑﯿﮫ ﺑﺮ ﺧﺮد اﻧﺴﺎن اﺻﻮل ﺑﺮاﺑﺮی ﺣﻘﻮق را اﺳﺘﻨﺘﺎج ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﺧﺮد از ﺣﻘﯿﻘﺖ روﺣﺎﻧﯽ وﺟﻮد اﻧﺴﺎن ﺑﯿﮕﺎﻧﮫ ﺑﻮد و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺧﺮد ﺑﮫ ﺣﺪ ﯾﮏ دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺤﺎﺳﺒﮫ ﻧﻔﻊ ﺷﺨﺼﯽ ﺗﻨﺰل ﯾﺎﻓﺖ. از اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻮد ﮐﮫ ﭼﻨﯿﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ ای ﻋﻤﻼً ﺑﮫ ﺗﺮوﯾﺞ ﻧﺎﺳﯿﻮﻧﺎﻟﯿﺰم، اﺳﺘﻌﻤﺎر، ﻧﮋادﭘﺮﺳﺘﯽ ، ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮی اﻓﺮاطﯽ، ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺷﺪن ﻋﺮ ﺻ ﮫ اﻗﺘﺼﺎد و ﺻﻨﻌﺖ و داﻧﺶ، و ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﻣﻨﻄﻖ ﻣﺼﺮف ﮔﺮاﺋﯽ و وﯾﺮاﻧﺴﺎزی ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ. در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ دارای ﻧﮑﺎت ﻣﺜﺒﺘﯽ ھﻢ ﺑﻮد ﮐﻤﺎ اﯾﻨﮑﮫ از " ﺣﻘﻮق اﻧﻔﮑﺎک ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﻧﺴﺎن" ﻧﯿﺰ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ. اﻣﺎ ﺑﺰودی آﺷﮑﺎر ﺷﺪ ﮐﮫ اﯾﻦ "ﺣﻘﻮق اﻧﻔﮑﺎک ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﻧﺴﺎن" ﻣﺤﺼﻮل ﺣﮑﻢ ﻋﻘﻞ ، ﺑﮫ ﺗﻌﺮﯾﻒ ، ﻧﺎنآ ﻧﺒﻮده ﺑﻠﮑﮫ ﺗﻨﮭﺎ دﻧﺒﻠﮫ ﻧﺎﺧﻮد آﮔﺎه ﺑﻘﺎﯾﺎی ﻋﺎدﺗﮭﺎی ﻣﺬھﺒﯽ و روﺣﺎﻧﯽ در ﻓﺮھﻨﮓ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ ﺳﺒﺐ ﺑﻮد ﮐﮫ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﻣﺎده ﮔﺮا ﺑﺰودی اﻧﺪﯾﺸﮫ ﻣ ﺪرن را زﯾﺮ ﭘﺎ ﮔﺬارده و از اﻧﺪﯾﺸﮫ ﭘﺴﺎﻣﺪرن دﻓﺎع ﮐﺮدﻧﺪ. در اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺑﯿﺎن ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﮫ ھﯿﭻ ارزﺷ ﺗﻮان از ﺧﺮد ﻧﻤﻮد و در ﻧﺘﯿﭽﮫ ھﻤﮫ ارزﺷﮭﺎ ﻧﺴﺒﯽ ﺑﻮده و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺗﻨﮭﺎ ﻣﻼک ﺗﻮ ﺟ ﯿﮫ ارزﺷﮭﺎ ﭼﯿﺰی ﺟﺰ ﺳﻨﺘﮭﺎی ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻧﯿ ﺴﺖ. اﻣﺎ اﯾﻦ ﻓﻠﺴﻔﮫ در درون ﺧﻮد ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ اﺳﺖ ﭼ ﺮا ﮐﮫ اﮔﺮ ﭼﮫ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﯽ آﯾﺪ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺗﺴﺎﻣﺢ و ﺑﺮدﺑﺎری اﺳﺖ وﻟﯽ در واﻗﻌﯿﺖ اﺛﺒﺎت اﯾﻦ دروغ اﺳﺖ ﮐﮫ ھﻢ ﻧﮋادﭘﺮﺳﺘﯽ و ھﻢ ﺑﺮاﺑﺮی ﻧﮋادی ، ھﻢ ﺑﺮده داری و ھﻢ ﺗﺤﺮﯾﻢ آن، ھﻢ اﺳﺘﺒﺪاد و ھﻢ دﻣﮑﺮاﺳﯽ، ھﻢ اﺳﺘﻌﻤﺎر و ھﻢ ﺣﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ، و ھﻢ زن ﺳﺘﯿﺰی و ھﻢ ﺑﺮاﺑﺮی ﺣﻘﻮق زن و ﻣﺮد ھﻤﮕ ﯽ ﺑﻄﻮر ﻣﺴﺎوی درﺳﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺗﺮﺟﯿﺢ و اﻣﺘﯿﺎزی در ﺑﯿﻦ آﻧﺎن وﺟﻮد ﻧﺪارد . از اﯾﻦ ﻧﻈﺮ اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ و ﺑﺎزﺳﺎزی اﯾﺸﺎن از اﺻﻞ ﻧﺼﺮت درﺳﺖ ﻋﮑﺲ اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ اﺳﺖ ﭼﺮا ﮐﮫ ﻧﺼﺮت ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﺧﺪاﺋﯽ در ﮐﺎر اﺳﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﮐﻤﺎل ﻣﻄﻠﻖ و ارزش ﻣﻄﻠﻘﯽ وﺟﻮد دارد و اﯾﻨﮑﮫ اﯾﻦ ارزش ﻣﻄ ﻠﻖ ﺧﻮﯾ ﺸﺘﻦ را در ﺗﺎرﯾﺦ در ﻣﺮاﺣﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮ ﺟﻠﻮه اﺳﺘﻨﺘﺎ

ﯽ را ﻧﻤ ﯽ

ج

ءﷲ

ن

48

ﻣﯽ دھﺪ و اﮐﻨﻮن از طﺮﯾﻖ ظﮭﻮر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﯽ ﺧﻮاھﺪ ﮐﮫ ﻣﻨﻄﻖ ﺟﻨﮕﻞ و ﺧﺸﻮﻧﺖ و اﺳﺘﺜﻤﺎر را ﺑﮫ ﻣﻨﻄﻖ ﻣﮭﺮ وﺻﻠﺢ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺑﺮای اﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺧﻮاھﺎن آﻧﺴﺖ ﮐﮫ دﻟﮭﺎی ﻣﺮدم را دﮔﺮ ﮔﻮن ﺳﺎزد. در اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﮫ ارزﺷﮭﺎ اﮔﺮ ﭼﮫ ا ﻣﺮی ﺗﺎرﯾﺨﯽ و زﻣﺎﻧﻤﻨﺪﻧﺪ اﻣﺎ ﺣﻘﯿﻘﺖ ارزﺷﮭﺎ ﺑﻌﻨﻮان ﺟﻠﻮه ﮐﻤﺎﻻت ﺧﺪا واﺟﺪ ﻋﯿﻨﯿﺖ و ﮐﻠﯿﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. دوم: راﺑﻄﮫ ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮓ دﻣﮑﺮاﺳﯽ روﺣﺎﻧﯽ و دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ از ﺟﻤﻠﮫ ﻣﮭﻤﺘﺮﯾﻦ ﻧﻮآورﯾﮭﺎی ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﯾﻨﺴﺘﮑﮫ اﯾﺸﺎن اوﻻً از ﻟﺰوم دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﮫ اﻧﺪ. اﻣﺎ ﻣﻔﮭﻮم دﻣﮑﺮاﺳﯽ در اﻧﺪﯾﺸﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﻤﺮاﺗﺐ از ﻣﻔﮭﻮم ﻣﺘﺪاول اﯾﻦ ﻧﮭﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﺷﺮق و ﻏﺮب ﻓﺮاﺗﺮ ﻣﯽ رود. دوم اﯾﻨﮑﮫ ﺑﺤﺚ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ از ﺑﺤﺚ اﯾﺸﺎن در ﺑﺎره دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﻣﺬھﺒﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﯽ اﺳﺖ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ آﺛﺎر اﯾﺸﺎن ﺑﺮاﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ ﮐﮫ ﭘﯿﺶ ﻓﺮض ﺗﺨ ﻘﻖ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ظﮭﻮر دﻣﮑﺮاﺳﯽ روﺣﺎﻧﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ اﺳﺖ. ﺳﺮاﻧﺠﺎم در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎﯾﺪ ﯾﺎدآور ﺷﺪ ﮐﮫ اﯾﻦ ارﺗﺒﺎط ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﯽ ﻣﯿﺎن اﯾﻦ دو ﻧﻮع دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺟﺪاﺋﯽ دﯾﻦ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﯾﺎ ﺟﺪاﺋﯽ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺮ ﻗﻠﻮب از ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺮ زﻣﯿﻦ اﺳﺖ. در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ اﯾﻦ ﺳﻮال ﮐﮫ ﭼﮫ ﮐﺴﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﻨﺪ دو ﻧﻮع ﭘﺎﺳﺦ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮدﮐﺎﻣﮫ و ﺣﮑﻮﻣﺖ دﻣﮑﺮاﺳﯽ. در ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮدﮐﺎﻣﮫ و اﺳﺘﺒﺪادی ﯾﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﺗﻨﮭﺎ ارادۀ او ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪۀ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻣﺮدم اﺳﺖ. ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺸﺮ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻧﻮع ﺣ ﮑﻮﻣﺖ ﺑﻨﺎ ﯾﺎﻓﺘﮫ اﺳﺖ. ﺧﻮدﮐﺎﻣﮕﺎن در اﻧﺪﯾﺸﮥ ﺳﻨّﺘﯽ ﺑﻨﺎ ﺑﮫ طﺒﯿﻌﺖ از دﯾﮕﺮان ﺑﺮﺗﺮﻧﺪ و ﺣﮑﻮﻣﺖ آﻧﺎن ﺑﺮ ﻣﺮدم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﺪا ﺑﺮ ﺟﮭﺎن ﺗﻠﻘّﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ در اﯾﻦ ﻧﻮع ﺣﮑﻮﻣﺖ ھﻤﮕﺎن از اﻧﺴﺎﻧﯿّﺖ ﺧﻮد ﻋﺎری ﺷﺪه و ھﻤﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﺷﯿﺌﯽ و ﺣﯿﻮان ﺑﺎ آﻧﺎن رﻓﺘﺎر ﻣﯽ ﺷﻮد. در اﯾﻦ ﻧﻮع ﺣﮑ ﻮﻣﺖ ھﺸﯿﺎری و ﺧﺮد آدﻣﯿﺎن ﻧﺎدﯾﺪه ﺷﺪه و در ﻧﺘﯿﺠﮫ اﻓﺮاد از ﺣﻖّ ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮد و ﺟﺎﻣﻌﮫ ﻣﺤﺮوﻣﻨﺪ و آدﻣﯽ ﺑﮫ ﻋﻨﻮان اﻧﺴﺎن دارای ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮی ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ. آﺷﮑﺎر اﺳﺖ ﮐﮫ ﻧﻮع دﯾﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﺣﮑﻮﻣﺖ

ﻣﯽ

49

ﺳﺎﻻری ﯾﺎ دﻣﮑﺮاﺗﯿﮏ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ و اﺣﺘﺮام ﺑﮫ اﻧﺴﺎﻧﯿّﺖِ اﻧﺴﺎن ﺳﻨﺨﯿّﺖ دارد. زﻣﺎﻧﯽ ﮐﮫ ﺟﺎﻣﻌﮫ ھﻤﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﮕﻞ، و آدﻣﯿﺎن ھﻤﺎﻧﻨﺪ ﺟﺎﻧﻮران وﺣﺸﯽ ﺗﻠﻘّﯽ ﻧﮕﺮدﻧﺪ و آدﻣﯽ ﺑﮫ ﻋﻨﻮان ھﺸﯿﺎری و روح از ﮐﺮاﻣﺖ و ﺷﺮاﻓﺖ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻨﮭﺎ ﻧﻮع ﻣﺸﺮوع ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺟﺎﻣﻌﮫ از طﺮﯾﻖ ﻣﺸﻮرت و ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدم در ﭼﺎرﭼﻮب ﺑﺮاﺑﺮی و اﺣﺘﺮام ﺑﮫ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ ﺧﻮاھﺪ ﺑﻮد. اﯾﻦ ﻧﻮع دﻣﮑﺮاﺳﯽ اﻟﺒﺘّﮫ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﻌﺒﯿﺮی ﻣﻌﻨﻮی و روﺣﺎﻧﯽ از ھﻤﮥ آدﻣﯿﺎن اﺳﺘﻮار اﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺑﺎ اﺣﺘﺮام ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻣﺮدم و ﻧﮭﺎدﯾﻨﮫ ﺷﺪن ﺣﻘﻮق و آزادی ھﻤﮕﺎن ھﻤﺮاه اﺳﺖ. از اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ آﻧﭽﮫ در دﻧﯿﺎی ﮐﻨﻮﻧﯽ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد در ﺑﺴﯿﺎری ﻣﻮارد ﺗﻨﮭﺎ ﺟﻠﻮۀ ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ از ﻣﻔﮭﻮم راﺳﺘﯿﻦ دﻣﮑﺮاﺳﯽ اﺳﺖ. ﺑﮫ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل زﻣﺎﻧﯽ ﮐﮫ ﺳﻠﺐ ﺣﻘﻮق اﻗﻠّﯿّﺖ ھﺎی ﻣﺬھﺒﯽ، ﻗﻮﻣﯽ و ﯾﺎ زﻧﺎن ﺗﻮﺳّﻂ رأی اﮐﺜﺮﯾّﺖ ﺗﻮﺟﯿﮫ ﺑﺸﻮد ﺗﻨﮭﺎ ﺷﺒﺤﯽ از دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ. ھﻤﯿﻦ طﻮر آﻧﮕﺎه ﮐﮫ ﻣﺸﻮرت ﻣﯿﺎن اﻓﺮاد و ﮔﺮوه ھﺎ ﺑﮫ ﻧﺰاع و ﺗﻌﺼّﺐ و دﺷﻨﺎم ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﯿﺎن اﺣﺰاب ﺳﯿﺎﺳﯽ اﻧﺤﻄﺎط ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ در واﻗﻊ ﺻﺤﻨﮥ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺑﮫ ﻧﻮﻋﯽ دﯾﮕﺮ ﺑﮫ ﻋﺮﺻﮥ ﺟﻨﮕﻞ و ﻣﻨﺎزﻋﮥ ﺑﻘﺎ واژﮔﻮن ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮای درک اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﻋﻤﺪه ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺨﺎطﺮ ﺑﯿﺎورﯾﻢ ﮐﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﮫ اﯾﻦ ﺧﺎطﺮ از دﻣﮑﺮاﺳﯽ دﻓﺎع ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ زﯾﺮا اﯾﺸﺎن آدﻣﯿﺎن را ھﻤﮕﯽ ﻣﻘﺪس و آﯾﻨﮫ ﺻﻔﺎت اﻟﮭﯽ ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﺗﻨﮭﺎ ﻧﻮع ﻣﺸﺮوع ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿ ﺮی اﭼﺘﻤﺎﻋﯽ از طﺮﯾﻖ ﻣﺸﻮرت ﻣﯿﺎن آدﻣﯿﺎن اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻧﺘﯿﺠﮫ ﻣﺸﻮرت ﺑﮫ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﮫ در دﻣﮑﺮاﺳﯽ را ﺳﺘﯿﻦ اﻓﺮاد ھﻮﯾﺖ ﺧﻮد را ﺣ ﺳﻄﺢ ا ﺰاب ﻣﺘﺨﺎﺻﻢ ﺗﻘﻠﯿﻞ ﻧﻤﯽ دھﻨﺪ، ﺑﮫ دﯾﮕﺮان ﮐﮫ ﻧﻈﺮ ﺧﻮد را ﻣﻮﮐﻮل ﺑﮫ ﻣﺸﻮرت ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻧﮫ آﻧﮑﮫ ﺑﺎ ﻧﮕﺎه ﺑﮫ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺳﺮان ﺣ ﺰب ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻮرﮐﻮراﻧﮫ از آ ن ﻧﺼﻤﯿﻢ دﻓﺎع ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺠﺎی ﻣﺸﻮرت ، ﺑﺤﺚ ﺳﯿﺴﯽ ﺗﻨﮭﺎ ﺑﮫ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺤﻘﯿﺮ ﺣﺰب دﯾﮕﺮ، دﮔﺮ ﭘﺮدازی از آﻧﺎن، و ﺗﺸﻔﯽ از ذﻟﯿﻞ ﺳﺎﺧﺘﻦ آﻧﺎن ﺻﻮرت ﭘﺬﯾﺮد. در واﻗﻊ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﻣﺘﺪاول در ﮐﺸﻮرھﺎی دﻧﯿﺎ ﺑﺠﺎ ی ﺗﺜﺒﯿﺖ اﺻﻞ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ و ﺑﺮاﺑﺮی و ﺻﻠﺢ ھﺮﭼﮫ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﺟﮭﺖ ﺗﻮﺟﯿﮫ ﺧﺸﻮﻧﺖ، ﻧﻔﺮت از دﯾﮕﺮ ھﻤﻮطﻨﺎن، و ﺗﻮﺟﯿﮫ ﺳﺎﻧﺴﻮر و ارﻋﺎب ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺎﺑﻮدی دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﭘﯿﺶ ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﺎ ﺧﻮد دارﻧﺪ ﺑﮫ ﭼﺸﻢ دﺷﻤﻦ و ﻧﮕﺎه ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ، در ھﺮ ﻣﻮردی ﺗﺼﻤﯿﻢ ﯿﺮی ﮔ

ﻣﺮدم

ﺑﮫ

ﭘﻠﯿﺪ

50

ﻣﯽ رود. ﺑﮫ ھﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﺳﺖ ﮐﮫ ھﻤﻮاره ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ دﻣﮑﺮاﺳﯽ را ﺑﺎ ﺑﺴﻂ " ﻣﺸﺎورت در " ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. اﻣﺎ آﺛﺎر ﺣﻀﺮ ت ﺑﮭﺎءﷲ ﭘﯿﺶ ﻓﺮض ظﮭﻮر و ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ را ظﮭﻮر و ﻧﮭﺎدﯾﻨﮫ ﺷﺪن دﻣﮑﺮاﺳﯽ روﺣﺎﻧﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ. در واﻗﻊ آﻧﭽﮫ ﮐﮫ ﻗﺒﻼً در ﺑﺎره ﻟ ﺰوم ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎ ء ﮔ ﷲ ﺑﯿﺎن ﺮدﯾﺪ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺿﺮورت اﯾﻦ دﻣﮑﺮاﺳﯽ روﺣﺎﻧﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ اﺳﺖ. ﺑﮫ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﻧﺨﺴﺖ آدﻣﯿﺎن ﺑﺎﯾﺪ از ﻓﺮھﻨﮓ ﺗﻘﻠﯿﺪ و ﺗﺒﻌﯿﺖ ﮐﻮرﮐﻮراﻧﮫ ﺳﺮان ﻣﺬھﺒﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ آزاد ﮔﺸﺘﮫ و ﺑﺎ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﮫ ﺗﻮاﻧﺎ ﺋ ﯽ و ارﺟﻤﻨﺪی ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ ﻋﺎدت ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ در ﻣﻮرد ﻣﺴﺎﺋﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺧﻮد و ﻣﺴﺘﻘﻼﻧﮫ ﺑﯿﻨﺪﯾﺸﻨﺪ، از ﺑﺮدﮔﯽ ﻋﻠﻤﺎ ء ء و ﻓﻘﮭﺎ ﮐﮫ آﻧﺎن را ﺑﻘﻮل ﺧﻮدﺷﺎن ھﻤﺎﻧﻨﺪ ﭼﺎرﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ )ﻋﻮام ﮐﺎﻻﻧﻌﺎم ( ﺧﻮد را رھﺎ ﺳﺎزﻧﺪ، ﺑﮫ ﭼ ﺸﻢ ﺧﻮد ﺑﺒﺒﯿﻨﻨﺪ و ﺑﮕﻮش ﺧﻮد ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ و از ﻋﺮﺻﮫ ﭘﯿﺶ داوری و ﺗﻌﺼﺐ ﺑﮫ ﭘﮭﻨﮫ ﻣﮭﺮ و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﮔﺎ م ﻧﮭﻨﺪ. ﺗﻨﮭﺎ در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﮫ دﻣ ﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﮔﺸﺘﮫ و ﺗ ﻨ ﮭﺎ ﻟﻔﻈﯽ ﺑﯽ ﻣﻌﻨﺎ ﻧﺨﻮاھﺪ ﺑﻮد. در اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﮫ ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ آﺛﺎر اوﻟﯿﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮ ﺿﺮورت اﯾﻦ دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺣﺎ رو ﻧﯽ و ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ. ﮐﻠﻤﺎت ﻣﮑﻨﻮﻧﮫ، ﮐﻨﺎب اﯾﻘﺎن و ھﻔﺖ وادی از ﺟﻤﻠﮫ آﺛﺎری اﺳﺖ ﮐﮫ اﺳﺎﺳﺎً ﻣﻌﻄﻮف ﺑﮫ اﯾﻦ ﻧﻮع ﺑﺎزﺳﺎزی ﻓﺮھﻨﮕﯽ ﺑﻮده اﻧﺪ. اﻣﺎ ﭘﺲ از آ ن و در ﭼﺎرﭼﻮب اﺻﻞ ﺗﺤﺮی ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺳﺖ ﮐﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ از ﺿﺮورت دﻣﮑﺮاﺳﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻧﯿﺰ ﺳﺨ ﻦ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ. ﯾﮑﯽ از ﺷﮑﻮھﻤﻨﺪﺗﺮﯾﻦ و ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮه اﯾﻦ دواﺻﻞ و راﺑﻄﮫ ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮓ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﺳﺖ ﮐﮫ در آﺧﺮ دھﮫ 1860 ﺧﻄﺎب ﺑﮫ ﺑﺸﺮﯾﺖ ﭼﻨﯿﻦ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ:

ﻋﺰت از دو طﺎﺋﻔﮫ اﺧﺬ ﺷﺪ از ﻣﻠﻮک و ﻋﻠﻤﺎء .

در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺒﯿﺮ روﺣﺎﻧﯽ ﺧﻮﯾﺶ ا ز اﻧﺴﺎن اﻋﻼن ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﮫ در آ ﯾﻨﺪه ﺑﺮای اﺳﺘﺒﺪاد ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﺳﺘﺒﺪاد ﻣﺬھﺒﯽ ﺟﺎﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﺗﺎرﯾﺦ در ﺟﮭﺖ ظﮭﻮر ﻣﻘﺎم ارﺟﻤﻨﺪ اﻧﺴﺎن و ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع اﻧﺴﺎن ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﻧﻤﺎ ﯾﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﮫ آﻧﭽﮫ ﮐﮫ ﺑﮫ دوران ﻨﮕﻞ در ﺟ ﮑﻮﻣﺖ ﺣ ﻣﯿﺎن آدﻣﯿﺎن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻮده اﺳﺖ دﯾﮕﺮ اﻣﮑﺎن ﺑﻘﺎ ﻧﺪارد. از ﺟﻤﻠﮫ ﺳﺨﻨﺎن ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ در

51

اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮﺗﺮ از ھﯿﭻ اﻧﺴﺎن دﯾﮕﺮی ﺑﺸﻤﺎرد ﭼﺮا ﮐﮫ ھﻤﮕﺎ ن ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﺪاﯾﻨﺪ و ﺑﺮ اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ دﻻﻟﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﮫ ﺟﺰ او ﺧﺪاﺋﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﺗﺤﺮﯾﻢ ﺑ ﺮده داری ﻗﺒﻼً در ﻟﻮح ﻣﻠﮑﮫ اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻧﯿﺰ ﺗﺼﺮﯾﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﻣﺎ ﯾﮑﯽ از ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﯿﺰﺗﺮﯾﻦ ﺟﻠﻮه ھﺎی طﺮد ﺑﺮدﮔﯽ و ﺑﺮده داری ﺑﮫ ﻣﺪﺗﮭﺎ ﻗﺒﻞ از ﻧﻮﺷﺘﻦ آﺛﺎری ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺘﺎب اﻗﺪس ﯾ ﺎ ﺳﻮره ھﯿﮑﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯽ ﮔﺮدد . در اﺛﺮی ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﯿﺰ ﮐﮫ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ ﻣﻨﺎﺟﺎت ﺑﺎ ﺧﺪا ﻧﻮﺷﺘﮫ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮاﯾﻨﮑﮫ ھﻤﮫ آدﻣﯿﺎن، از ﺟﻤﻠﮫ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ، ﺑﻨﺪه و ﻣﻤﻠﻮک ﺧﺪا ھﺴﺘﻨﺪ ﺗﻨﯿﺠﮫ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ ﮐﮫ ھﯿﭻ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺣﻖ ﻧﺪارد ﮐﮫ دﻋﻮی ﻣﺎﻟﮑﯿﺖ ﯾﮏ اﻧﺴﺎن دﯾﮕﺮ را ﻧﻤﺎﯾﺪ. اﯾﻨﮑﮫ ﻧﻔﯽ ﺑﺮدﮔﯽ ﺑﺼﻮرت ﯾﮏ ﻣﻨﺎﺟﺎ ت ﺑﺎ ﺧﺪا ظﺎھﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدد ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ اﯾﻦ واﻗﻌﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﮫ ارﺟﻤﻨﺪی اﻧﺴﺎن و ﺣﻘﻮق او در ﻧﻈﺮ ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ ﻣﻘﺘﻀﺎی ﺣﻘﯿﻘﺖ روﺣﺎﻧﯽ وﺟﻮد اﻧﺴﺎن اﺳﺖ . ﻋﯿﻦ ﺑﯿﺎن اﯾﻨﺴﺖ: ﮐﻞ اﻟﻤﻠﻮک ﻣﻤﻠﻮک ﻟﺪی ﺑﺎب رﺣﻤﺘﮏ و ﮐﻞ اﻻﻏﻨﯿﺎء ﻓﻘﺮاء ﻟﺪی ﺷﺎطﺊ ﻗﺪس ﺳﻠﻄﻨﺘﮏ و ﮐﻞ اﻟﮑﺒﺮاء ﺻﻐﺮاء ﻓﯽ ﺳﺎﺣﺔ ﻋﺰ ﻣﺮﺣﻤﺘﮏ و ﻣﻊ ذﻟﮏ ﮐﯿﻒ ﯾﻘﺪر ھﺬااﻟﻤﻤﻠﻮک ان ﯾﺪﻋﯽ ﻓﯽ ﻧﻔﺴﮫ ﻣﺎﻟﮑﯿﺔ اﺣﺪ ﺑﻞ وﺟﻮده ﻓﯽ ﺳﺎﺣﺔ ﻋﺰک ذﻧﺐ ﻟﻦ ﯾﻌﺎدﻟﮫ ذﻧﺐ ﻓﯽ ﻣﻤﻠﮑﺘﮏ . )ﻣﻨﺎﺟﺎت ﺗﺤﺮﯾﺮ، ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﮫ ﻣﺮﮐﺰ ﺟﮭﺎﻧﯽ ﺑﮭﺎﺋﯽ( ﭼﮭﺎرم: ﻋﺪاﻟﺖ اﻗﺘﺼﺎدی ﯾﺎ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﭼﻨﺎﻧﮑﮫ دﯾﺪﯾﻢ ﺑﺎزﺳﺎزی اﺻﻞ ﻧﺼﺮت ﻣﻌﻄﻮف ﺑﮫ آﻧﺴﺘﮑﮫ ﻣﻘﺎم ارﺟﻤﻨﺪ اﻧﺴﺎن در ﻓﺮھﻨﮓ و ﺟ ﺎﻣﻌﮫ ﻣﻮرد اﺣﺘﺮام ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﮫ و ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی از ﻣﻨﻄﻖ ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻣﯿﺰ ﺟﻨﮕﻞ رھﺎ ﮔﺮدﯾﺪه و در ﺳﺎﯾﮫ ﻣﻨﻄﻖ ﻣﻠﮑﻮت ﯾﺎ ﺷﮭﺮﺑﻨﺪ دل ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. اﯾﻦ اﻣﺮ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﻋﺪاﻟﺖ اﻗﺘﺼﺎدی ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺎھﺶ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮﯾﮭﺎی طﺒﻘﺎﺗﯽ، رﯾﺸﮫ ﮐﻦ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻓﻘﺮ، ﺣﻔﻆ آزادی اﻗﺘﺼﺎدی، و ﻣﺤﻮ ﺛﺮوت اﻓﺮاطﯽ اﺳﺖ. در آﺛﺎ ر ﺣﻀﺮت ﺑﮭﺎءﷲ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ھﻢ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ ﻟﺰوم ﻧﮭﺎدﯾﻨﮫ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﮐﻤﮏ ﺑﮫ ﻓﻘﯿﺮان و ھﻢ ﺑﮫ ﺷﮑﻞ ﻟﺰوم اﺷﺘﻐﺎل ھﻤﮕﺎن ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. اھﻞ ﺛﺮوت را از ﻏﺮور و ﺑﯿﺨﺒﺮی از اﺣﻮال ﻓﻘﺮا ﺑﺮﺣﺬر داﺷﺘﮫ اﻧﺪ و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻓﻘﺮا را ﺑﮫ ﺟﺴﺘﺠﻮی ﮐﺎر و ﮐﺴﺐ و

54

Made with FlippingBook flipbook maker